طراحی کاشت گیاهان در فضای سبز:


:گیاهان بومی

یک راهکار مهم که جایگاه ویژه ای در محوطه سازی دارد، استفاده از گیاهان بومی می باشد. اگرچه امروزه افزایش بسیار زیادی در زمینه استفاده از این گروه گیاهان در فضای سبز دیده می شود، ولی هنوز راهی بسیار طولانی تا بکارگیری همه پتانسیلهای موجود وجود دارد. گیاهان بومی مقاومت بالاتری نسبت به خشکسالی، آفات و بیماریها دارند که این امر هزینه نگهداری فضای سبز را پایین می آورد. افزون بر این، استفاده از این گیاهان سبب پایین آمدن هماهنگی بین فضای سبز تازه تأسیس و محیط طبیعی فراگیرنده آن می گردد. طراحان و سازندگان فضاهای سبز عمومی و خصوصی پیش از تخریب پوشش طبیعی محوطه ها باید سایت خود را از نظر پوشش گیاهی کاملاً ارزیابی نمایند.

نکته بعدی در طراحی کاشت موفق، توجه به عوامل اکولوژیکی منطقه مانند تفاوت در دماها، پستی و بلندی، بافت و ساختمان خاک و میزان بارش می باشد تنها با توجه به این موارد است که می توان یک محوطه زیبا و کارا با استفاده از گیاهان بومی فراهم آورد.



:کنارهم قرار گرفتن گیاهان
گیاهان اصولاً به صورتهای تأکیدی یا تکی، خطی، گروهی و توده ای قابل کشت هستند هر یک از این روشهای کاشت اثر متفاوتی را در بیننده ایجاد می کنند. در یک محوطه سازی اصولی کوشش می شود که از هر چهار روش یاد شده در جای مناسب و به میزان درست بهره گرفته شود.



:کاشت منفرد یا تأکیدی
روش کاشت تأکیدی روش مناسب برای تأکید و نمایش یک درختچه با ویژگی های رشدی خاص و یا یک درخت با عادات رشد غیر معمول و زیبا می باشد. اگر به تعداد مناسب از این نوع کاشت استفاده شود، گیاهان تأکیدی باعث ایجاد تنوع و مانع تکرار خسته کننده در طرح می شوند و دید بیننده را به نقاط موردنظر طراح معطوف می‌نمایند. ولی در صورتی که تعداد زیادی گیاه تأکیدی مورد مصرف قرار گیرد. باعث نوعی آشفتگی بصری در طراحی خواهد شد. استفاده از یک گیاه تأکیدی و یا یک درخت کوچک در نزدیکی ورودی ساختمان می تواند ایجاد یک نقطه کانونی نماید و در تقویت و نمایش آن ورودی بسیار کارساز است.

بسیاری از گل دهنده مناسب که به عنوان گیاه تأکیدی مورد استفاده قرار می گیرند.

ارغوان

ابریشم

باران طلایی

سه رنگ

انواعی از کراتوس ها

سدروس ها

کاج ها

نوئل ها

ماگنولیای تابستانه



:کاشت درختان ردیفی یا خطی
ردیف درختان، درختچه ها و دیگر گیاهان بطور مؤثری باعث امتداد خطوط معماری بناها در محوطه خارجی آنها می شود. خطوط مستقیم یا منحنی درختان کاشته شده نیز می تواند محوطه هایی سایه دار و مناسب برای پارک خودروها در گذرگاهها و خانه ها ایجاد کند. همچنین از ردیف گیاهان می توان به جای بادشکن، دیواره جدا کننده، دیوار کاهنده شدت صوت و یا مانعی دربرابر آلودگی های بصری استفاده کرد.

در این نوع کاشت باید دقت کرد که از گیاهان مقاوم و کاملاً سازگار با محیط استفاده شود. زیرا در صورتی که یک یا چند گیاه دچار مشکل شوند تأثیر بصری بسیار نامطلوبی در همه گیاهان موجود در آن ردیف گیاهی خواهد داشت بنابراین اطمینان از یکدست بودن خاک بستر و شرایط زهکشی و نوری محل در طول ردیف گیاهی بسیار مهم می‌باشد. گیاهانی که برای این نوع کشت مناسب می باشند عبارتند از:

برگ نو

انواع زرشکهای زینتی

گونه های شمشاد

نوش

سرخدار

نارون

تبریزی

گونه های نخل



کاشت گروهی
روش کاشت گروهی روشی به نسبت طبیعی تر در استفاده از گیاهان می باشد در این روش تعدادی درخت و درختچه در نزدیکی یکدیگر قرار می گیرند و ایجاد یک توده گیاه می کنند از آنجایی که گیاهان عموماً در این روش بصورت طبیعی در کنار یکدیگر جای می گیرند، کاربرد این سبک کاشت می تواند بخوبی بین محوطه های تازه تأسیس و محیط طبیعی پیرامون آنها ارتباط و همبستگی برقرار نماید.

انواع سبدها

انواع زغال اخته زینتی

یاس زرد

زرشک سرخ

گل توری



کاشت توده ای

روش کاشت توده ای در واقع نوع گسترش یافت روش کاشت گروهی می باشد در کاشت توده ای، گیاهان هویت انفرادی خود را از دست می دهند و در قالب یک طرح کلی جای می گیرند. توده های گیاهی بویژه در مرتبط کردن ساختمانهای بزرگ یا محیط های پیرامونی آنها می توانند بسیار سودمند باشند، البته در صورتی که مقیاس و ارتباط مناسب یبن این توده های گیاهی و ساختمانهای مورد نظر وجود داشته باشد. درختچه ها که بصورت توده ای قابل کاشت هستند.

بداغ

به ژاپنی

اسپیره

طاووسی

البته هر یک از گونه های نامبرده می تواند بسته به شرایط و چگونگی ترکیب بندی با دیگر گیاهان در روش های مختلف کاشت مورد استفاده قرار بگیرند.

در قرار گیری گیاهان نسبت به یکدیگر و همچنین نسبت به محیط فراگیرنده آنها، توجه به شکل کلی، رنگ و بافت گیاهان دارای اهمیت بسیار زیادی می باشند. افزودن به این در کلیه مراحل طراحی باید اصول زیبا شناسی شامل سادگی، ترتیب و تسلسل، تقارن، تنوع، تعادل و توازن، تأکیدی، تکرار و ریتم و مقیاس را برای دستیابی به یک طراحی کاشت موفق در نظر داشته باشد.

یک طراحی کاشت موفق با وجود دارا بودن اجزای تکثیر، باید وحدت و یکپارچگی داشته باشد و مجموعه اجزای آن باید بتوانند حس مورد نظر طراح را به بیننده منتقل نمایند.

با توجه به مطالب ذکر شده می توان مراحل زیر را برای یک طراحی کاشت اصولی در نظر گرفت.

Ø
بررسی و مطالعه شرایط اقلیمی منطقه

Ø
شناسایی گیاهان بومی و یا سازگار با این شرایط اقلیمی

Ø
شناسایی نیازها و محدودیت هایی که طراح با آن ها روبروست.

Ø
انتخاب گیاهان مناسب با توجه به شکل کلی، رنگ و بافت آنها

Ø
مشخص کردن نحوه کنار هم قرار گرفتن بادر نظر گرفتن اصول زیبا شناسی

در این صورت یک فضای سبز موفقی با بیشترین زیبایی بصری، کارایی و پایداری و کمترین هزینه نگهداری بدست خواهد آمد.



الف) خواسته ها
استفاده از گونه های چربی به خصوص در فضای سبز شهری به منظورهای مختلف صورت می گیرد که بطور عمده عبارتند از :

1-
آرایش و زیبایی درختان

2- ایجاد سایبان و تلطیف هوا

3- جلوگیری از آلودگی صدا

4-
ایجاد بادشکن و جلوگیری از گرد و خاک

5-
آشنا کردن مردم با درختان و درختچه های مختلف

6-
ایجاد دیواره سبز، پرچین و اسپالید (داربست)

7-
آرایش روی چمن

8- ایجاد مکان مناسب برای جلب پرندگان و آشیان گزینی آنها

9- تولید میوه مناسب برای حیات وحش پرندگان

10-
ایجاد پیکره های سبز هنری و معماری

11-
به نمایش گزاردن ویژگیها، جاذبه ها و زیبایمای اندامهای درختان

انتخاب درختان برای هر یک از خواسته های موردنظر که ذکر شد لازم است معیارهایی در نظر گرفته شود.


ب) معیارها

در انتخاب درخت برای هر یک از خوسته های مورد نظر که ذکر شد لازم است معیارهایی در نظر گرفته شود.

ب-1- معیارهای نخستین

Ø عمر طولانی

Ø
ابعاد متوسط

Ø سیستم ریشه ای عمیق

Ø
پاکیزه و بهداشتی بودن آن


ب-2- معیارهای دومین
بدیهی است بسیاری از عوامل دیگر که پس از معیارهای نخستین مورد توجهند عبارتند از مقاومت در برابر:

Ø
آلودگی های شیمیایی هوا و خاک

Ø خشکی

Ø گرما و سرما

Ø
باد و طوفان

Ø آفات و بیماریها

Ø فشردگی خاک

Ø
سنگینی برف و شکننده بودن شاخه های تاج

Ø شرایط نامناسب بافت خاک و زهکشی آن

Ø
غرقابی بودن خاک

Ø نور شب

Ø رقابت

در اینجا برای هر کدام به اختصار مثالهایی ذکر می گردد.

الف) خواسته ها
1-
آرایش و زیبایی خیابانها

انتخاب ابعاد معینی از درخت متناسب با عرض خیابانها، پیاده رو و عرض مسیر عبور ماشینها در زیبایی و آرایش دادن به خیابان بسیار مهم است. خیابان ها بخصوص زمانی که خود زیبا هستند نباید بوسیله انبوهی از درختان بلند پوشیده شوند که در این صورت درختان نه تنها به زیبایی خیابان نخواهند افزود بلکه منظره آن را زشت خواهند کرد باید ابعاد درختان، فواصل درختان به گونه ای باشند که هم حاشیه خیابانها، ساختمانها، مغازه‌ها خود نمایی کنند و هم درختان جلوه گر باشند در خیابانهای باریک تاج کشیده، در خیابانهای عریض تاج گسترده زیبایی بیشتری خواهد بخشید. ارتفاع آنها بستگی به ابعاد خیابان خواهد داشت. زیبایی کشل یا فرم درخت در انتخاب درخت برای آرایش خیابان بسیار مهم است تاج انبوه با شکل های کروی یا پهن مانند.

Celtis o idenalis, Carya illinoensis

Celtis caucasica, Quecus cc longipes, Quevcus velutina pistacia mutica, Aesculus carnea, Ulmus densa Juglans regia, Crataegus aronia.

Acer rubrum, Crataegus phaenopyrum, Acerx nigurum, Tilia Americana, Quercus palustris, pyrus syviaca.

برای خیابانهای مناسب تر از درختان با تاج نامنظم چون

Gleditisia triacanthos, Acer negundo, Aesculus glabra

را می توان نام برد.

دو گونه بلوط همیشه سبز اروپا و امریکا به ترتیبQuercus virginiana , Q ilex از زیباترین درختان خیابانی با تاج کروی هستند که برای مناطق با زمستان معتدل و مرطوب مناسبند. درختان با تاج هرمی چون Ginkyobiloda fastagiata یا fagus sylvatica fostagiqta نیز بسیار زیبا هستند.

2-
ایجاد سایبان

عامل عمده در انتخاب درخت سایبان، شدت یا ژرفای سایه، انبوهی شاخه ها، انبوهی برگ، بافت برگ و آرایش آن، قطر وارتفاع تاج نقش عمده در میزان ژرفای سایه یا شدت آن دارد.

در شهرهایی با آفتاب سوزان، سایه انبوه یا ژرف درختانی چون Morus alba، Carpinus betulus، Parrotia persica و Quercus borealis مناسب است، اما در شهرهایی با تابستان گرم و زمستان سرد کشت درختان با تاج انبوه که در زمستان خزان می کنند چون A.hippocastanum، Aesculus carnea، Acer platanoides مناسب ترند.

3-
جلوگیری از آلودگی صدا

در جلوگیری از آلودگی صدا عواملی چون اندکس سطح برگ، اسکروفیلی یا چرمی بودن، بافت تاج به خصوص وزن مواد در واحد سطح بسیار مهم هستند. درختانی چون انجیلی، نوش، Qurcus ilex ، Thusa giganxea در کاهش آلودگی صدا بسیار مؤثر می باشد درخت انجیلی تنها در فصل رویش چنین نقشی را دارد.

4-
ایجاد بادشکن و جلوگیری از گرد و خاک

در نواحی که وزش بادهای شدید وجود دارد برای حفاظت از تأسیسات، مجموعه‌های آسیب پذیر و درختان و درختچه های پارک های درون شهری، احداث بادشکن از درختان ضروری است در انتخاب این درختان عواملی چون استحکام تنه درخت، ریشه های عمیق آن، برگها و شاخه های مقاوم در برابر باد، تاج بلند و متراکم باید مورد توجه قرار گیرد. درختانی بلند با تاج انبوه چون Liriodendron talipifera که تا 30 متر ارتفاع می رسند به ظاهر بادشکن خوبی به نظر می رسند اما به علت ریشه های نسبتاً سطحی و چوب ضعیف آن در برابر بادها شدید ریشه کن شده و یا می شکنند، در حالی که درخت عنبر سایل Liquidambar styraciflua در برابر چنین بادهایی محکم ایستادگی می کند. درخت بلند بازو مقاومت بسیار خوبی در برابر چنین بادهای شدید دارد در حالی که اغلب صنوبرها در مقابل بادهای شدید بسیار ضعیفند. بسیاری از درختان توت برای این منظور مناسبند.

در جلوگیری از گرد و غبار خصوصیات فیزیکی سطح برگ، وجود پرز، کرک، زایده های گوناگون سطح برگ با مجموعه انبوهی برگ تاج در نگهدرای گرد و خاک ملاک تفکیک هستند، چنانکه نارونهایی که سطح برگ زایده دار دارند مانند Ulmus glabra بیشتر از درختان نمدار که سطح برگ صاف دارند می توانند گرد و خاک در خود ذخیره کنند.

5-
کشت در گلدانهای بزرگ برای خیابانها و پارکها یا فضای بین ساختمانی

در بسیاری از شهرهای اروپا و آمریکا درختانی را که قابل پرورش در گلدانهای بزرگ بتونی و جابجایی هستند در فصل رویش در خیابانها یا مکانهای مناسب فضای شهری قرار داده و سپس در طول فصل سرما آنها را به گلخانه های بزرگ منتقل می کنند. بدین وسیله بعضی گونه های بسیار زیبا یا جالب توجه را می توان مورد استفاده قراز داد مانند انواع مرکبات

Casimiroa edulis, laurus nobilis, Eugenia paniculata, ligustrum lucidum, Hymenosporum favum, olea euopea Metrosidros tomentosa, Macadamia tenifolia

و تعداد زیادی از نخلها چون نخل کنتیا، نخل کاناری، نخل ملکه

Areeastrum romonzoffianum

Dicksonia Antarctica
سرخس های درختی چون

Musa ensete
سیکاها و موز









6-
آشنا کردن مردم با درختان و درختچه های مختلف

با انتخاب گونه های مختلف درختی و درختچه ای می توان شهر را به یک باغ بتانیک بزرگ تبدیل کرد. شهر آبادان در جنوب کشور از این نظر شهرت داشت. در حال حاضر بسیاری از شهرهای جنوب کشور دارای چنین ویژگی می باشند. درختانی چون

Davidia involucrate, Arbutus unedo, crataegus lavallei, crataegus oxyacantha

مناسبند.

7-
ایجاد دیورا سبز، پرچین و اسپالیه (داربست)

کشت ردیفی انبوه به اصطلاح «پرده ای» از درختان و هرس آنها به روشهای فرانسوی، هلندی می توان پرده ای سبز با ارتفاع بلند بوجود آورد.

این روش برای درختان ممرز در اروپا بسیار متداول است ضمناً درختانی چون نمدار، چنار Ginkyo biloba fastigiana، افرا، راش، سرخدار و بعضی گونه های اکالیپتوس مانند E.rudis و درختان تا دانه Celtis australis برای این منظور بسیار مناسبند نمونه های زیبا از دیوار سبز را می توان در پاریس، کاخ ورسال مشاهده کرد.

در این فرم پرورش می توان شکلهای مختلفی بوجود آورد. درختان مرکبات و گونه هایی از افرا چون Acer circinatum و آبشار مالایی Laburnum watereri به عنوان اسپالیته مناسبند.

8-
آرایش روی چمن

تعداد از درختان به صورت منفرد یا درگروههای کوچک زیبایی خاصی به چمن داده و منظره بدیعی ایجاد می کنند درخت Brachyhiton popuhneus بسیاری از گونه ها و ارقام سیب زینتی چون Fagas sylvatica، Halesia calolina، Malus floribunda، Carya illinoensis را می توان نام برد درخت Cafalpa bignonioides روی چمن بسیار زینت بخش است و با تاج انبوه خود سایبانی بسیار زیبا ایجاد می کند، گونه و ارقامی از کرکف نیز با سایه انبوه و فرم زیبای تاج بابرگهای سبز یا رنگین به صورت تک درخت مناسب چمن می باشد از این نظر تعدادی از افراهای زینتی چون Acer palmatum مشهورند.

9-
ایجاد مکان مناسب برای آشیان گزینی پرندگان

کشت تعدادی از درختان بلند برای جلب پرندگان و مکانی امن برای آشیان گزینی در پارکها به منظور حمایت از جمیعت پرندگان در بعضی کشورهای اروپایی از قدیم متداول بوده است در این مورد معیار اصلی برای آشیان گزینی پرندگان، تراکم انشعابات تاج یا مکان مناسب در انتخاب تنه درختان است.

نخلهای بلند در مناطق معتدله و گرم مکان بسیار مناسبی را در انتها تنه برای تخمگذاری پرندگان فراهم می کنند درختان بلند چون تبریزی، اوجا و شاه بلوط هندی برای آشیان گزینی در شرایط شهری در داخل پارکها مناسب هستند.

10-
تولید میوه مناسب برای حیات وحش پارکها و فضای سبز نسبتاً بزرگ شهری و جلب پرندگان

حمایت از جانورانی چون سنجاب، با کشت درختان دانه خوراکی مانند Quercus , Carya, Juglans, Fagus و نظایر آن در بسیاری از پارکها و فضای سبز کنار خیابان در بسیاری از کشورها متداول است. برای جلب پرندگان، کشت گونه ای از درختان کوچک و درختچه های میوه گوشتی رنگی چون Sorbus, Cerasus, Arvbutus, Ficus, Morus, Ribes, Hetrermeles, Cotolleastor, Berberis, Mahonia, Callicarpa, Lonicera, Diospyros مناسب می باشد.

11-
ایجاد پیکره در هنر معم

/ 0 نظر / 80 بازدید