انگور فرنگی

  

 

دارای برگهایی منقسم به لوبهای عمیق دندانه دار ، ۵-۳ لوبه ، با قاعده ای گرد و کم و بیش قلبی شکل ، حاشیه آنها دارای دندانه های کند (ثابتی  ، ح ) . پشت و روی برگها کرکدار یا سطح فوقانی تقریباُ بدون کرک و صاف به ابعاد ۴  ۴ سانتیمتر می باشد . دمبرگ تقریبا هم اندازه پهنک یا کمی بلند تر .

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

گلها کوچک به صورت ۳-۱ تایی ، به رنگ متمایل به سبز یا به ندرت ارغوانی ، دارای دمگلی با برگه ای پهن و کرکدار ، لوله کاسه گل استکانی و سبز رنگ ، با دندانه هایی به طول ۶-۳ و عرض ۲-۱ میلیمتر ، گلبرگها واژ تخم مرغی ، کوتاهتر از کاسبرگها ، خامه آن با کرکهای بلند و جدا می باشد (مظفریان ، و ، ۱۳٨۳) . گلها نوش فراوان تولید می کنند و زنبور عسل به گلهای این گیاه علاقه فراوان نشان می دهد  (زرگری ، ع ، ۱۳۶٧) .

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

دارای میوه سته به بزرگی یک نخود (زرگری ، ع ، ۱۳۶٧) . میوه به رنگ سبز مغز پسته ای و گاهی ارغوانی رنگ ، با سطحی صاف و کرکدار است (ثابتی  ، ح ) . در انواع پرورش یافته میوه آن به ۵/۳- ۵/۴سانتیمتر است . همچنین وزن میوه در نژادهای وحشی ۴ گرم و در انواع پرورش یافته ۳۳ گرم می رسد .

 

 

 

 

 

 

 

 

 

تکثیر این درختچه از طریق قلمه معمول می باشد (میرحیدر ، ح ، ۱۳٧۳) .

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

قسمت مورد استفاده :

میوه این گیاه که دارای طعم شیرین و کمی ترش و مطبوع است مورد استفاده قرار می گیرد ( رجحان  ،  م ، ۱۳٨٠) . همچنین در برخی مناطق از برگهای آن نیز استفاده می شو د (۱۲) .

 

 

 

 

 

 

 

 

 

پراکنش جغرافیایی در ایران :

انگور فرنگی در نواحی شمالی ، مناطق مختلف البرز ، مازندران : در مرزهای فوقانی جنگل و نقاط مرتفع جنگل های نور و کجور در ارتفاعات ۲۴٠٠ متر ، دره چالوس ، رودسر (زرگری ، ع ، ۱۳۶٧) . در گردنه کدوک ، دره تالار ، سیاه بیشه ، تهران : در شمال کرج در ۲٠٠٠ متری پراکندگی دارد (مظفریان ، و ، ۱۳٨۳).

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

پراکنش جهانی :

پراکندگی آن به صورتی است که در سراسر اروپا ، نواحی هیمالیا ، وسعت پهناوری ازآسیا ، شمال افریقا ، قفقاز ، تالش ، سیبری تا منچوری رویش دارد (مظفریان ، و ، ۱۳٨۳) .

 

 

 

 

 

 

 

 ترکیبات شیمیایی :

میوه انگور فرنگی حاوی ٨۴ تا ٩٢ درصد آب ، مقداری قند شامل حدود  ۶تا ٨ درصد دکستروز ولولز ، ۴۲/۱درصد اسیدهای آزاد آلی بویژه اسید سیتریک ، اسید وینیک ، اسید مالیک ( قبل از رسیدن نیز دارای اسید سوکسینیک ) ، صمغ ، تانن ، ۵۲/۳درصد سلولز (زرگری ، ع ، ۱۳۶٧) ، مواد آلبومینوئیدی ، ویتامین های B  , A  و C  یافت می شود . در دانه درون میوه مقادیری لعاب وجود دارد . در برگهای تازه این گیاه وجود اسید سیانیدریک ( HCN  ) گزارش شده است (میرحیدر ، ح ، ۱۳٧۳) .

از تجزیه ۱٠٠ گرم میوه انگور فرنگی مواد زیر به دست آمده است :

آب ( ٨۴ تا ٩٠ گرم) قندها ( از نوع دکستروز و لولز ۶ تا ٨ گرم ) مواد آلبومینوئیدی ( ۵٧/٠درصد ) اسید های آلی (۴۲/۱گرم ) سلولز ( ۵۲/۳گرم ) سدیم ۳ میلی  گرم ، منیزیم ۱۴میلی گرم ، فسفر ۳٠ میل گرم ، کلر ۱٠میلی گرم ، پتاسیم ۲٨٠میلی گرم ، کلسیم ۲٨ میلی گرم ، منگنز ۳٠/٠میلی گرم ، آهن ٨/٠میلی گرم ، مس ۱۳/٠میلی گرم ، روی ۲/٠میلی گرم ، ید ٠٠۱۵/٠میلی گرم (رجحان  ،  م ، ۱۳٨٠) .

 

خواص درمانی :

میوه انگور فرنگی به علت دارا بودن موسیلاژ و لعابی که در دانه ها آن است اثر ملین دارد (رجحان  ،  م ، ۱۳٨٠) . تقویت کننده حرکات دودی شکل روده و نرم کننده است  از این نظر  برای رفع یبوست مفید می باشد به علاوه اثر درمانی در رفع حالات التهابی دستگاه هضم و دفع ادرار دارد  . مصرف میوه آن دارای اثر مدر ، مفرح ، خنک کننده است بویژه اگر قبل از رسیدن کامل به صورت نارس مصرف شود (زرگری ، ع ، ۱۳۶٧) .

بررسی ها نشان داده است که میوه انگور فرنگی اثر ضد احتقان کبدی یا ضد پرخونی کبد دارد (رجحان  ،  م ، ۱۳٨٠) . و مصرف آن موجب می شود که از تراکم خون در این عضو کاسته شود (زرگری ، ع ، ۱۳۶٧) .

مصرف دم کرده ۵٠گرم میوه خشک آن در یک لیتر آب سه نوبت در روز به میزان یک فنجان سبب افزایش ادرار می شود لذا برای برطرف کردن سنگ کلیه ، ورم شصت پا یا نقرس و همچنین رماتیسم مفید می باشد . نوشیدن آب میوه آن مخلوط با قند به صورت شربت عطشی که در اثر تب بوجود آمده باشد را تسکین می دهد . اگر دانه های آن را بدون هسته صبح ناشتا همراه با شکر مصرف کنید سبب افزایش آب دهان ، اشتها و اسید معده شده و برای درمان بیماری های جهاز هاضمه مفید می باشد .

مصرف جوشانده ۳٠ گرم از آن با همین مقدار ریشه شیرین بیان پوست کنده و نیم کوب شده اسید اوریک را حل می کند (حاجی اشرفی ، ا ، ۱۳٨۲) .

برگها پیش از این به عنوان دفع کننده سنگ مثانه و خیلی سالم و بی خطر مطرح شده بودند . همچنین مصرف دم کرده آن قبل از قاعدگی از مقوی و نیرو دهنده های مفید برای دختران در حال رشد خواهد بود .

مقدار تجویز از دارو : از دم کرده از یک قسمت از برگهای خشک آن در یک پیمانه آب ، به میزان یک فنجان سه بار در روز استفاده می شود .

شیره میوه آن درمان کننده تمامی آماس یا التهاب ها بیان شده است . میوه های سبز آن دارای اسید کمتری است و اصلاح کننده فساد پذیری غذا ، همانند ماهی ، گوشت غاز می باشد . ژله آن که از میوه های قرمز به دست می آید برای افراد بی حرکت ، دارای طبع دموی ، صفراوی با ارزش می باشد (۱۲) .

از میوه انگور فرنگی به علت مطبوع بودن  نوعی ژله ، مربا  ، کمپوت ، کنسرو  ،  شراب  و  سرکه تهیه  می شود  ( زرگری ، ع ، ۱۳۶٧) .

عوارض جانبی :

مصرف مقدار زیاد میوه انگور فرنگی مضر می باشد و اختلالاتی را در بدن  بوجود می آورد (میرحیدر ، ح ، ۱۳٧) .

قره غات

نام علمی : Ribes   orientale  Desf.

نام انگلیسی :  Oriental currant

 

مشخصات گیاهشناسی :

قره غات درختچه ای بدون خار و دوپایه است (ثابتی  ، ح ) . تا اتفاع ۲ متر رشد می کند . دارای برگهای گرد و قلوه ای شکل با قاعده ای کم و بیش قلبی متشکل از ۵-۳ لوب به طول ۵/۴ سانتیمتر و عرض ۵/۵ سانتیمتر می باشد . پشت برگها دارای کرکهای مخملی و روی آن نیز کرکهای غده ای است . گلها به رنگ زرد و یا بی رنگ با کاسبرگهای واژ تخم مرغی ، گلبرگها اسپاتولی و بادبزنی شکل (ثابتی  ، ح ) . زمان گلدهی این گیاه نیمه دوم بهار در اردیبهشت ماه می باشد ( ٧) . میوه قره غات سته سرخ رنگ است که زمان رسیدن آن در تابستان است (ثابتی  ، ح ) .

خواص درمانی :

میوه آن دارای اثر درمان کننده بیماری های قلبی ، پایین آورنده فشار خون ، مسهل ، لینت آور  و همچنین غنی از رنگیزه های آنتوسیانین می باشد .

کاربرد و موارد مصرف :

در اروپا از میوه خام یا پخته آن به عنوان خوراکی مصرف می شود و در کلوچه ، مربا ، ژله ها و در فرانسه در ترکیبات انواع کرم ها به کار می رود ( ٧ ) .

 

پراکنش :

این گیاه بومی آسیا و نواحی هیمالیا است (ثابتی  ، ح ) . در ایران در جنگلهای ارسباران ، ارتفاعات شمالی البرز در ارتفاعات ۱٩٠٠الی ۲٠٠٠ متر (قهرمان ، ا )،منطقه خزری اغلب در بین درختچه های کوهستانی همراه با راش و بلوط و در کردان ، رودبار ، کوه هزاران در ۴۴۵٠ متر ارتفاع از سطح دریا مشاهده شده است (ثابتی  ، ح ) .

 

 

 

 

 

 

 

 

انگور فرنگی قرمز ، گالش انگور قرمز         

نام علمی : Ribes  rubrum L. 

Syn: R . hortense Lam . , R . pendulum Salisb.

نام انگیسی : Garnet berry , Red currant                

نام آلمانی :  Rote johamisbeere , Johannisbeere

نام ایتالیایی :                 Ribes a grappolo , Ribes

نام فرانسه :        G . a grappe , Groseiller rouge         

نام عربی : ریباس ، عنب النصاری

 

مشخصات گیاهشناسی :

انگور فرنگی قرمز درختچه ای با ظاهری مشابه گیاه قبلی می باشد . دارای شاخه های قهوه ای رنگ ، برگهای پنجه ای شکل با لوبهای دندانه دار است . گلهای آن مجتمع به صورت خوشه های آویخته ای در کنار برگها و به رنگ سفید می باشد . گلهای فراوان آن به علت تولید نوش مورد استفاده زنبور عسل قرار می گیرد . میوه به صورت سته به رنگ قرمز است ولی در نمونه های پرورشی به رنگ مایل به زرد گلی نیز می باشد .

قسمت مورد استفاده انگور فرنگی قرمز میوه آن می باشد ولی کشت آن به منظورهای درمانی کمتر صورت می گیرد (زرگری ، ع ، ۱۳۶٧) .

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

پراکنش :

به صورت وحشی در نواحی مختلف اروپا و سیبری پراکندگی دارد . به حالت وحشی در ایران یافت نمی شود ولی پرورش می یابد (زرگری ، ع ، ۱۳۶٧) .

 

ترکیبات شیمیایی :

میوه انگور فرنگی قرمز حاوی ٨۳ تا ٨٧ درصد آب ، ۴ تا ٩ درصد قند شامل مخلوطی از دکستروز ولولز ، ٨/۱تا۶٠/۲ درصد از اسیدهای آلی آزاد مخصوصاُ اسید سیتریک ،۵/۱درصد سلولز ، و یک ماده رنگی ( سیانیدرین گلوکزید ) است . دانه آن دارای ۱۶تا ۱٨درصد ماده روغنی و ترکیبات مختلف دیگر  می باشد .

 

خواص درمانی :

میوه آن در فرمول تهیه فرآورده های دارویی به کار می رود . به صورت خام دارای اثر محرک اشتها ، درمان کننده کمبود ویتامین C  ، گاستروآنژیت مزمن ، بیماری های جلدی مقاوم می باشد . میوه به علت مدر بودن در دفع سنگ کلیه ، رسوبات ادراری ، رماتیسم ، نقرس ، رفع آب آوردن انساج مفید می باشد .

از دم کرده مخلوط یک قاشق قهوه خوری از مخلوطی از ۲٠ گرم میوه انگور فرنگی قرمز ،  ۲٠ گرم برگ کاسنی ، ۲٠گرم ریشه گز ، ۲٠گرم ساقه تاجریزی پیچ ، ۲٠گرم زیرفون ،  ۱٠گرم ریزوم ریوند چینی و ۲۵ گرم پوست سیاه توسه در یک فنجان آب جوش برای رفع یبوست استفاده می شود .

از شیره این گیاه به مقدار ۱٠٠تا ۵٠٠ گرم ،  ۲تا ۳ بار در روز مانند میوه به مصارف مشابه می رسد .

در استعمال خارجی ، از له شده برگهای آن برای الـتیام زخم ها و بریدگی ها استفاده  می شود . قرار دادن ژله میوه بر روی سوختگی های درجه اول و دوم ، بلافاصله بعد از وقوع سوختگی ، سبب تسکین درد می شود و از بروز التهاب و ناراحتی جلوگیری می کند (زرگری ، ع ، ۱۳۶٧) .

 

 

 

/ 0 نظر / 104 بازدید