بررسی تأثیر جیبرلیک اسید بر کشت مریستم سیب پاکوتاه ’گمی آلماسی‘

در مرحله پرآوری نیز از محیط نیم غلظت MS تکمیل شده با 0 و 1/0 میلی‌گرم در لیتر GA3 و 5/0 میلی‌گرم در لیتر BAP و 1/0 میلی‌گرم در لیتر IBA استفاده شد.  نتایج به دست آمده از مرحله پرآوری نشان داد که غلظت 1/0 میلی‌گرم در لیتر GA3 به همراه سایر تنظیم کننده های رشد باعث افزایش تعداد جوانه و طول شاخساره شد. در مرحله ریشه‌زایی از شاخساره‌هایی به طول 2 سانتی‌متر و قطر یک میلی‌متر استفاده شد. در این مرحله از محیط کشت یک سوم MS به صورت (جامد و مایع) و غلظت های 0، 1، 2 و 3 میلی‌گرم در لیتر IBA استفاده شد. نتایج به دست آمده از مرحله ریشه‌زایی نشان داد که از نظر ویژگی های اندازه‌گیری  شده (درصد ریشه‌زایی، طول ریشه، تعداد ریشه و میزان پینه‌دهی) بین نوع محیط کشت و غلظت‌های IBA اختلاف ‌معنی‌داری وجود دارد. مقایسه میانگین ها نشان داد که غلظت 3 میلی‌گرم در لیتر IBA بیشترین تاثیر را روی ویژگی های اندازه‌گیری شده داشت و در این غلظت تولید پینه کاهش یافت و نیز استفاده از محیط جامد سبب افزایش در ویژگی های اندازه‌گیری شده و کاهش تولید پینه شد. نتایج به دست آمده از برهمکنش های نشان داد که ترکیب تیماری محیط جامد با غلظت های 0 و 3 میلی‌گرم در لیتر IBA و محیط مایع با 1 میلی‌گرم در لیتر IBA بهترین اثر را در ریشه‌زایی ریزقلمه‌ها داشته و فراوانی تعداد ریشه در محیط مایع با غلظت 1 میلی‌گرم در لیتر IBA بیشتر از بقیه بود و در محیط جامد با غلظت 3 میلی‌گرم در لیتر IBA کمترین میزان پینه‌زایی با بیشترین میزان طول ریشه به دست آمد.

واژه های کلیدی: جیبرلیک اسید, سیب, کشت مریستم.

مقدمه

یکی از مسائل مهم در باغداری نوین به کارگیری روش‌هایی است که با استفاده از آن ها بتوان در واحد سطح محصول بیشتری به دست آورد و مشکلات داشت و برداشت را کاهش داد. در کشورهای موفق و پیشرو در باغداری، روش‌های سنتی احداث باغ با استفاده از دان نهال ها به دلیل تفرق ویژگی های پایه‌ها و در بیشتر موارد تأثیر آن ها در دیر به بار نشستن درختان به کلی منسوخ شده است در نتیجه بیشتر از پایه‌های رویشی که برای اهداف مورد نظر بهنژادی و گزینش شده‌اند، استفاده می‌شود. با توجه به وسعت کاشت درختان سیب و ارزش اقتصادی و غذایی این محصول کشورهای زیادی تاکنون در برای شناسایی و استفاده از پایه‌های پاکوتاه
 (M.27, M.9, Bud.9) گام برداشته‌اند. با توجه به اهمیت پایه همگن و یک دست در افزایش رویشی و ایجاد   باغ های یک دست و منظم، شناخت و بررسی امکان استفاده از روش‌های افزایش درون شیشه‌ای یکی از محتمل‌ترین و شاید اقتصادی‌ترین روش‌های افزایش رویشی در دنیای امروز می‌باشد که امکان تولید گیاهان عاری از بیماری را نیز فراهم می‌کند.

افزایش رویشی درختان در کل مشکل‌تر از افزایش گیاهان علفی در شرایط درون شیشه‌ای می‌باشد. برای رفع این مشکل پژوهش های زیادی صورت گرفته است. پاسکوال[1] نشان داد که استفاده از 60 گرم در لیتر سوکروز و 8 ساعت تیمار روشنایی سبب افزایش پرآوری پایه MM.111 در محیطMS  شد (6). لامبردی2 نشان داد که استفاده از AVG3  به عنوان بازدارنده ساخت اتیلن سبب افزایش پرآوری در سیب می‌شود (5). تولید مواد فنلی از مهم‌ترین عوامل محدود کننده کشت درون شیشه‌ای سیب می‌باشد. ونگ4 نشان داد که استفاده از تیمار تاریکی و سرما سبب کاهش تولید این مواد در سیب رقم ’فوجی‘ می‌شود (9). پاولیکی5 نشان داد که GA3 و بنزیل آدنین مهار کننده ریشه‌زایی به ویژه در آغاز مرحله ریشه‌زایی می‌باشد اما GA3 باعث کاهش ریشه‌زایی هم در آغاز ریشه‌زایی و هم در پایان آن می‌شود (7). زیمرمن6 نشان داد که استفاده از تیمار تاریکی و 5/1 میکرومولار BAP  به مدت 3 تا 7 روز سبب آسانی ریشه‌زایی می‌شود. تیمار دمایی 25 تا 30 درجه سانتی‌گراد نیز سبب بهبود ریشه‌زایی در برخی ارقام سخت ریشه‌زای سیب می‌شود. در ضمن استفاده از PG7 سبب افزایش ریشه‌زایی و طول ریشه می‌شود (14، 15 , 16).  پژوهش های انجام شده توسط ورنر8  روی پایه M.7 نشان داد که استفاده از 5/0 میلی‌گرم در لیتر BAP در محیط نیم غلظتMS بیشترین پرآوری را ایجاد می‌نماید. همچنین استفاده از محیط یک سوم غلظت MS به همراه 2 میلی‌گرم در لیتر BAP   سبب افزایش ریشه‌زایی می‌شود (12).

با توجه به مطالب فوق به نظر می‌رسد که  افزایش به روش کشت مریستم می‌تواند یکی از سریع‌ترین و مطمئن‌ترین روش‌های افزایش برای ارقام پاکوتاه بهنژادی شده و حتی ارقام بومی سیب و بسیاری از ارقام درختان دیگر ‌باشد. هدف از انجام این آزمایش بررسی افزایش درون‌شیشه‌ای یک رقم بومی سیب پاکوتاه به نام ’گمی آلماسی‘ با کشت مریستم و تولید گیاهان ریشه‌دار در مدت زمان به نسبت کوتاه می‌باشد که آغازی برای دسترسی به یک همگروه سالم به عنوان پایه پاکوتاه سیب خواهد بود.

مواد و روش‌ها گندزدایی مواد گیاهی

مواد گیاهی مورد استفاده در این آزمایش از درختان 20 ساله سیب رقم ’گمی آلماسی‘ باغ ایستگاه پژوهشی خلعت‌پوشان واقع در دانشکده کشاورزی دانشگاه تبریز تهیه شد. برای گندزدایی نمونه‌ها از محلول توین 120 به میزان 1 % و مایع ظرف‌شویی به مدت 30 دقیقه و سپس از الکل 70% به مدت 5 دقیقه و در پایان از محلول وایتکس تجاری با غلظت 5/2 % به مدت 30 دقیقه استفاده شد. لازم به ذکر است که بعد از هر مرحله عمل آبکشی نمونه‌ها با آب مقطر سترون (3  بار) انجام شد.

 

 

کشت مریستم

پس از گندزدایی جوانه‌ها، جداسازی مریستم انجام شد. در این مرحله از کشت از محیط نیم غلظت MS تکمیل شده با 4/0، 6/0 و 8/0 میلی‌گرم در لیتر GA3 و 1/0 میلی‌گرم در لیتر IBA و 2/0 میلی‌گرم در لیتر BAP استفاده شد. نمونه‌های برداشت شده در مهرماه 1381 به دلیل سپری نشدن خفتگی جوانه‌ها به مدت 200 ساعت پس از کشت در دمای  4 تا 5 درجه سانتی‌گراد نگهداری شد و سپس به اتاقک رشد انتقال یافت. به طوری که حدود 1 تا 5/1 ماه پس از کشت مریستم با چشم غیر مسلح می‌توان شکل‌گیری توده سبز بسیار کوچکی را شاهد بود که در این هنگام اولین زیرکشت نمونه‌ها انجام شد. حدود 3 ماه پس از کشت، نمونه‌های که اندازه آن ها 5/0 سانتی‌متر بود به محیط پرآوری منتقل شد. در این مرحله ویژگی هایی مانند تعداد مریستم رشد کرده، تعداد برگ و تولید پینه بررسی شد.

 

محیط کشت مرحله پرآوری

در مرحله پرآوری از محیط کشت نیم غلظت MS تکمیل شده با 5/0 میلی‌گرم در لیتر BAP و 1/0 میلی‌گرم در لیتر IBA و همراه با دو غلظت GA3 0 و 1/0 میلی‌گرم در لیتراستفاده شد. در این مرحله ویژگی هایی مانند تعداد جوانه و طول شاخساره بررسی شد.

  تیمار ریشه‌زایی

در این مرحله از شاخساره‌هائی به طول 2 سانتی‌متر و قطر 1 میلی‌متر استفاده شد. محیط کشت مورد استفاده نیم غلظت MS حاوی 15 گرم سوکروز بود. آزمایش‌های ریشه‌زایی در دو مرحله مرحله انگیزش و مرحله طویل شدن) و دو محیط کشت (مایع و جامد) انجام شد. در مرحله اول که 6 روز طول کشید، تیمار تاریکی نیز استفاده شد. شاخساره‌های جوان در محیط کشت پایه‌ای که دارای IBA با غلظت‌های 0، 1، 2 و 3 میلی‌گرم در لیتر و 100 میلی‌گرم در لیتر پرولین2[2] بود، نگهداری شد (مرحله انگیزش ریشه). سپس به محیط بدون تنظیم کننده رشد  و پرولین منتقل شده و در روشنایی قرار گرفتند. در این مرحله ویژگی هایی مانند درصد ریشه‌زایی، طول ریشه‌،تعداد ریشه و تولید پینه بررسی شد.

 

انتقال گیاهان به گلدان و سازگار نمودن آنها با شرایط محیطی جدید

ابتدا از پرلایت گندزدایی شده برای انتقال گیاهان استفاده شد. در مراحل بعدی از ماسه شسته و گندزدایی شده نیز استفاده گردید. تمام گلدان‌ها و گیاهچه‌ها پیش از کاشت با بنومیل 1 در هزار گندزدایی شدند. گیاهان پس از انتقال به گلدان در داخل ظرف‌های با سرپوش شفاف دارای 3 سوراخ در دستگاه مه افشان قرار داده شدند. با باز کردن تدریجی سوراخ‌ها و سپس حذف سرپوش ها به تدریج گیاهان به شرایط محیطی جدید سازگار شدند. در این مدت گیاهان با محلول هوگلند تغذیه شدند.

 

تجزیه و تحلیل آماری

           برای اجرای این پژوهش در مرحله استقرار کشت و پرآوری از طرح کاملاً ‌تصادفی به ترتیب با 9 و 10 تکرار و در مرحله ریشه‌زایی از آزمایش فاکتوریل در قالب طرح کاملاً ‌تصادفی با 15 تکرار استفاده شد. تجزیه و تحلیل آماری این پژوهش در مرحله استقرار کشت و ریشه‌زایی به صورت غیر پارامتری انجام شد (روش Kruskal-Walis) و نتایج تجزیه واریانس به صورت Chi-square در زیر شکل ها یا جدول ها آورده شده است و برای مقایسه میانگین نیز از روش مقایسه میانگین غیرپارامتری توکی استفاده گردید. تجزیه و تحلیل مرحله پرآوری به صورت تجزیه و تحلیل واریانس یک طرفه و پارامتری و مقایسه میانگین‌ها با استفاده از روش دانکن انجام شد.

 

نتایج

           در این پژوهش مراحل متوالی رشد مریستم در شکل 1 نشان داده شده است. از زمان کاشت مریستم با 2 پریموردیوم برگی تا رشد شاخساره حدود 3 ماه زمان لازم می‌باشد (شکل 1- الف تا ج). پس از
 رشد نمونه‌ها به محیط پرآوری منتقل شدند (شکل1- د) و پس از پرآوری زمانی که طول شاخساره‌ها حدود 5/1 تا 2 سانتی‌متر شد به محیط ریشه‌زایی منتقل شدند و پس از ریشه‌زایی انتقال نمونه‌ها به گلدان انجام شد
 (شکل 1- هـ تا  و).

 

مرحله استقرار کشت

غلظت‌های مختلف GA3 بر درصد گیاهچه‌های تولید شده در سطح احتمال 5 % تأثیر معنی‌داری نشان ‌داد و غلظت هورمونی 4/0 میلی‌گرم در لیتر آن به همراه سایر تنظیم کننده های رشد بیشترین تأثیر را بر رشد گیاهان در مرحله استقرار کشت داشت (شکل 2). با این حال غلظت های GA3بر تعداد برگ و درصد پینه تولید شده تأثیر معنی‌داری نداشت.

 

مرحله پرآوری

در این مرحله تأثیر دو تیمار 0 و 1/0 میلی‌گرم در لیتر  GA3 به همراه 1/0 میلی‌گرم IBA  و 5/0 میلی‌گرم BAP بر طول ساقه و تعداد جوانه مورد بررسی قرار گرفت. نتایج به دست آمده نشان ‌داد که تنظیم کننده رشد GA3 روی طول شاخساره در سطح احتمال 5% تأثیر معنی‌دار داشته و غلظت 1/0 میلی‌گرم در لیتر آن باعث افزایش طول شاخساره‌ها بیشتر از 5/0 سانتی‌متر شده است (جدول 1), در حالی که در تیمار شاهد طول شاخساره‌های بیشتر از 5/0 سانتی‌متری، کمتر بود. علاوه بر این غلظت‌های GA3 تأثیر معنی‌داری روی تعداد جوانه در سطح احتمال 5% داشته و غلظت 1/0 میلی‌گرم در لیتر باعث افزایش تعداد جوانه شد (جدول 1).

 

 

 

 

(ب - B)    (132*)

(ج - C)  (5/49×)

(د - D)

(هـ - E )

 

(و- F)

 

(الف- A)    (231×)

 

شکل 1- مراحل کشت مریستم  و تولید گیاهچه در سیب پا کوتاه ’گمی الماسی‘:

 Fig .1. Stages of meristem culture and plantlet production in  dwarf apple Gami Almasi’:

    الف) مریستم با 2  سرآغازه برگی.                                           . A) Meristem with 2 leaf primordia

    ب) شش هفته پس از کشت (رشد برگ).                                  B) Six weeks after culture (leaf growth).

    ج) یازده هفته پس از کشت.                                           C) Eleven weeks after culture.

    د) مرحله پرآوری.                                                                D) Prolliferation.

  هـ ) ریشه‌زایی.                                                               .E) Rootin

    و) انتقال گیاهان ریشه‌دار شده به گلدان.                            F) Transplantation of rooted plantlets to pot.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Fig . 2. Effect of different GA3 concentration on plantlet production percentage. Means with different letters are significantly different at 1% level (non parametric Tukey test).

شکل 2-  تأثیر غلظت های مختلف جیبرلیک اسید بر درصد تولید گیاهچه. میانگین‌هایی که دارای حروف  غیرمشابه هستند در سطح احتمال 1%  تفاوت معنی‌داری دارند ( آزمون غیرپارامتری توکی).

 

جدول 1- اثر تنظیم کننده رشد GA3 بر طول ساقه.

Table 1. The effect of GA3 on shoot length.

تیمار جیبرلین

GA3 treatment
 (mg l-1)

طول ساقه کمتر از 5/0 سانتی‌متر (%)

Shoot length shorter than
 0.5 cm(%)

طول ساقه بیشتر از 5/0 سانتی‌متر (%)

Shoot length more than
 0.5 cm (%)

تعداد جوانه

Bud number

0 (شاهد) control

a† 77.8

b 22.2

b 4.77

0.1

b 32.3

a 66.7

6.77 a

†    Means with different letters are significant at 5% level (DMRT).

†       میانگین‌هایی که دارای حروف غیرمشابه هستند در سطح احتمال 5% تفاوت معنی‌داری دارند (آزمون چند دامنه‌ای دانکن).

 

 

مرحله ریشه‌زایی

در این مرحله تأثیر غلظت های مختلف تنظیم کننده رشد IBA و نوع محیط کشت (جامد و مایع) روی ریشه‌زایی ریزقلمه‌ها مورد بررسی قرار گرفت. غلظت‌های مختلف هورمون IBA روی درصد ریشه‌زایی و پینه زایی در سطح احتمال یک درصد تأثیر معنی‌دار نشان داد. مقایسه میانگین غلظت‌های IBA نشان داد که تیمار 3 میلی‌گرم در لیتر IBA بیشترین میزان ریشه‌زایی را داشته و کمترین میزان پینه‌زایی در غلظت های 1 و 3 میلی‌گرم در لیتر IBA مشاهده شد (شکل های 3 و 4).

           غلظت‌های مختلف IBA در سطح احتمال 1% روی تعداد ریشه تأثیر معنی‌داری داشت و نتایج نشان داد که 60%  نمونه‌ها در 3 میلی‌گرم در لیتر IBA دارای بیش از 2 ریشه بودند. در حالی که در سایر تیمارها این فراوانی به ترتیب در مورد غلظت 1 میلی‌گرم در لیتر حدود 5/57% و در غلظت 2 میلی‌گرم در لیتر در حدود 5/35% و در مورد شاهد حدود 7/6% بود. غلظت های مختلف IBA در سطح احتمال 1% روی طول ریشه تأثیر معنی‌داری داشت. به طوری که نزدیک به 60% ریشه‌ها در تیمار 3 میلی‌گرم در لیتر IBA دارای طول ریشه بیشتر از 3 سانتی‌متر بود. در حالی که در سایر تیمارها این فراوانی به ترتیب در مورد غلظت 1 میلی‌گرم در لیتر 51% و در غلظت 2 میلی‌گرم در لیتر حدود 7/26% بوده و در تیمار شاهد حدود 7/6 % بود.

 

 

Fig. 3. Effect of different IBA concentreations on root induction percentage.  Means with different letters are significantly different at  1% level (non parametric  Tukey test).

شکل 3- اثر غلظت‌های مختلف IBA بر درصد ریشه‌زایی. میانگین‌هایی که دارای حروف غیر مشابه هستند در سطح احتمال 1%  تفاوت معنی‌داری دارند ( آزمون غیرپارامتری توکی).

 

 

Fig. 4. Effect of different IBA concentreations  on callus induction.  Means with different letters are significantly different at  1% level (non parametric  Tukey test).

شکل 4- اثر غلظت های مختلف IBA بر درصد پینه ‌زایی.  میانگین‌هایی که دارای حروف غیرمشابه هستند در سطح احتمال 1%  تفاوت معنی‌داری دارند ( آزمون غیرپارامتری توکی).

 

مقایسه دو نوع محیط کشت در سطح احتمال 1% نشان داد که میزان ریشه‌زایی در محیط جامد بیشتر از محیط مایع بود. درصد پینه‌زایی در محیط جامد کمتر از محیط مایع بود. با این حال درصد ریشه‌زایی از پینه در محیط جامد و مایع برابر بود (جدول 2).

 

 

 

جدول 2- اثر نوع محیط کشت (جامد و مایع) بردرصد ریشه‌زایی، پینه‌زایی و ریشه‌زایی از پینه.

Table 2. Effect of medium on percentage of rooting, callus induction  and root induction                  from callus .  

نوع محیط کشت

medium

ریشه‌زایی (%)

Rooting (%)

 پینه‌زایی (%)

Callus induction (%)

ریشه‌زایی از پینه (%)

Root indaction from Callus (%)

جامد  Solid 

A † 80

a 16.7

a 3.3

مایع  Liquid 

b 40

b 45

a 0

 

†† 20= Chi-square

† 11.29= Chi-square

ns 2.034= Chi-square

     †      Means with different letters are significant at 5% level (non parametric Tukey test).

     ††    Means with different letters are significant at 1% level (non parametric Tukey test).

     ns     Non  significant.

     †    میانگین‌هایی که دارای حروف غیرمشابه هستند در سطح احتمال 5% تفاوت معنی‌داری دارند (آزمون                                                  غیرپارامتری توکی).

   ††   میانگین‌هایی که دارای حروف غیرمشابه هستند در سطح احتمال 1% تفاوت معنی‌داری دارند (آزمون   غیرپارامتری توکی).                 

 ns      غیر معنی‌دار.

 

اثر نوع محیط کشت (جامد و مایع) روی تعداد ریشه در سطح احتمال 1% معنی‌دار بود به طوری که 58% نمونه‌ها در محیط جامد دارای بیش از 2 ریشه بودند. در حالی که در محیط مایع مقدار آن حدود 28% بود. مقایسه نوع محیط کشت نشان داد که اختلاف معنی‌داری از نظر طول ریشه بین دو نوع محیط کشت مشاهده شد (01/0P<). به طوری که حدود 54% نمونه‌ها در محیط جامد دارای طول ریشه بیشتر از 3 سانتی‌متر بودند. در حالی که در محیط مایع مقدار آن حدود 7/21% بود.

برهمکنش نوع محیط کشت (جامد، مایع) و چهار سطح هورمون IBA از نظر درصد ریشه‌زایی ریزقلمه‌ها در سطح احتمال 1% معنی‌دار بود. مقایسه میانگین های انجام شده نشان داد که ترکیب‌های تیماری محیط جامد با صفر و 3 میلی‌گرم در لیتر IBA و محیط مایع با غلظت 1 میلی گرم در لیترIBA، بهترین اثر را در ریشه‌زایی
ریزقلمه‌ها دارد (شکل 5).

علاوه بر این برهمکنش نوع محیط کشت (جامد، مایع) و چهار سطح هورمون IBA بر درصد پینه‌زایی در سطح احتمال 5%  معنی‌دار بود. مقایسه میانگین نشان داد که تیمار شاهد در محیط مایع میزان پینه‌زایی بیشتری را داشته در نتیجه نامناسب‌تر از سایر تیمارها بود و محیط جامد با غلظت‌های 3 میلی‌گرم در لیتر IBA کمترین درصد پینه زایی را دارا بود (شکل 6).

 

 

 

 

 

Fig. 5. Effect of different IBA concentrations and media on rooting percentage microcuttings. Means   with  similar letters are not significantly different at  1% level (non  parametric Tukey) test).

شکل 5- اثر محیط کشت و غلظت های IBA روی درصد ریشه‌زایی ریزقلمه‌ها. میانگین‌هایی که دارای حروف  مشابه هستند در سطح احتمال 1%  تفاوت معنی‌داری ندارند ( آزمون غیرپارامتری توکی).

 

 

Fig. 6. Effect of different IBA concentrations and media on callus induction from micro cuttings. Means with similar letters are not significantly different at 1% level (non parametric  Tukey test).

شکل  6- اثر محیط کشت و IBA روی درصد پینه‌زایی  ریزقلمه‌ها. میانگین‌هایی که دارای حروف مشابه هستند در سطح احتمال 1%  تفاوت معنی‌داری ندارند ( آزمون غیرپارامتری توکی).

 

برهمکنش نوع محیط کشت و چهار سطح IBA در سطح احتمال 1% معنی‌دار بود به طوری که فراوانی تعداد ریشه در محیط مایع با غلظت‌های 0، 2 و 3  میلی‌گرم در لیتر IBA نسبت به محیط جامد با همان غلظت کمتر بود. در حالی که فراوانی تعداد ریشه بیش از 2 سانتی‌متر در  محیط مایع دارای 1 میلی‌گرم IBA و نیز محیط جامد با تمام غلظت‌های IBA بیشتر از سایر تیمارها بودند. بنابراین در کل می‌توان گفت که محیط جامد برای تولید تعداد ریشه بیشتر، مناسب‌تر می‌باشد. برهمکنش های نوع محیط کشت و IBA بر طول ریشه در سطح احتمال 1% معنی‌دار بود. نتایج به دست آمده نشان داد که فراوانی طول ریشه در محیط جامد دارای 3 میلی‌گرم در لیتر IBA حدود 3/93% و در محیط مایع با غلظت 1 میلی گرم در لیتر حدود 77/86% بود. در کل می‌توان گفت که محیط جامد برای رشد ریشه، بهتر از محیط مایع می‌باشد.

همبستگی بین ویژگی های اندازه‌گیری شده نشان داد که درصد ریشه‌زایی با درصد پینه‌زایی همبستگی منفی و معنی‌دار داشت. با این حال همبستگی درصد ریشه‌زایی با تعداد و طول ریشه مثبت و معنی‌دار بود، همچنین طول ریشه با تعداد ریشه همسبتگی مثبت و معنی‌داری نشان داد در حالی که درصد پینه زایی با طول ریشه و تعداد ریشه همبستگی منفی و معنی‌داری داشت. یعنی در نمونه‌هایی که پینه تولید کرده بودند، فراوانی تعداد ریشه و طول ریشه کمتر بود (جدول3).

 

جدول 3- همبستگی بین ویژگی های اندازه‌گیری شده در سیب پا کوتاه ’گمی الماسی‘.

   Table 3. Correlations between measured traits in  dwarf apple Gami Almasi’.

 

درصد ریشه‌زایی

Rooting percentage

درصد پینه‌زایی

Callus induction percentage

تعداد ریشه

Root number

درصد پینه‌زایی

Percentage of callus induction

      -0.744††0 

-

-

تعداد ریشه

Root number

  0.846

-0.662

-

طول ریشه

Root length

0.836

-0.602

0.703

 †    Significant at 1% level (non parametric  Tukey test).

   

†  معنی‌دار در سطح احتمال 1% (آزمون غیرپارامتری توکی).

 

 

بحث

در مرحله استقرار کشت غلظت 4/0 میلی‌گرم در لیتر جیبرلیک اسید باعث افزایش میزان رشد مریستم شد. هی[3] با استفاده از ریزنمونه‌های گرفته شده در خرداد و دورة خفتگی زمستانه نشان داد که موفقیت تولید شاخساره در محیط MS دارای 1 میلی‌گرم در لیتر BAP و 1/0 میلی‌گرم در لیترGA3، بیشتر می‌باشد (4). بوکس و همکاران2 نشان دادند که وجود BAP در محیط کشت برای رشد مریستم ضروری است ولی GA3 تأثیری در بقا گیاهان ندارد، هر چند طول ریزنمونه را افزایش می‌دهد. در زردآلو طول ریزنمونه پیش از انتقال به محیط پرآوری بسیار مهم است و در انواع Malus نیز تیمار جیبرلین برای رفع خفتگی مورد استفاده قرار گرفته است. دیکلرو همکاران3 نشان دادند که تیمار دمایی بر پرآوری و ریشه‌زایی سیب مؤثر است. در انواع Malus نیز می‌توان به کمک تیمار سرمایی در شرایط درون شیشه‌ای برمشکل خفتگی چیره شد. سطوح پایین خفتگی در انواع Malus در کشت درون شیشه‌ای اتفاق می‌افتد و به کمک تیمار سرمایی می‌توان آن را برطرف کرد (3). بنابراین به نظر می‌رسد مدت زمان 200 ساعت تیمار سرمایی و 4/0 میلی‌گرم در لیتر GA3مناسب‌تر از بقیه تیمارها برای رفع خفتگی باشد. نتایج به دست آمده از مرحلة پرآوری نشان داد که غلظت 1/0 میلی‌گرم در لیتر GA3 باعث افزایش ویژگی هایمورد اندازه‌گیری شد. ورنر[4] دریافت که استفاده از محیط نیم غلظت MS به همراه 5/0 میلی‌گرم در لیتر BAP باعث افزایش پرآوری می&

/ 0 نظر / 26 بازدید