عوامل تعییین کننده ی اندازه درخت:(تأثیر پاکوتاهی درختان)

1-2)شاخه دهی بازاویه باز:

درختان بسیاری هستند که بازاویه90درجه تولید شاخه می کنندکه این پدیده صفت بارزی است،نه تنها به این علت که درخت شاخه های افقی تولید می کندکه ازنظر میوه دهی مناسب است،بلکه ازاین نظرکه رشددرخت بیش تردرجهت جانبی است تابه سمت بالا.وبااستفاده از تنظیم کننده های رشدازنوع سایتوکینین هامانندبنزیل آدنین(BA)برروی جوانه ها،می توان شاخه دهی بازاویه بازرابه وجودآورد.

1-3)انواع درختان بازیتونیک(شاخه دهی ازنزدیک سطح زمین)

دربعضی ازدرختان تنهاجوانه هاییکه درپایین شاخه ها قرار دارندشکفته می شونداین روند شاخه دهی بازیتونیک،سیستم چهارچوب (اسکلت درخت)رابسیارنزدیک به بن درخت ایجادمی کندکه درنتیجه درخت نسبتأکوچک خواهدبود.

1-4)قدرت رویشی:

قدرت به سرعت رشد اطلاق می شودودرخت قوی سریع رشدمی کند .رشددرختانی که قدرت کم تری دارندبه آرامی صورت می گیرد درنتیجه درختان کم قدرت درمقایسه بادرختان قوی،جثه یکوچک تری دارند .

قدرت صفتی است که دارای طبیعتی دوگانه است این صفت می تواندبه طریق ژنتیکی تعیین شودولیکن روش های فنی کشت نیز می تواندآنراتحت تأثیرقراردهد.

2-کنترل قدرت درخت بااستفاده ازروش های باغبانی:

2-1)پایه:

اندازه درختان پیوند شده برروی پایه های مختلف سیب ازاندازه بزرگ تر(به عنوان مثال درختان روی پایهM25بزرگ ترازدرختان برروی پایه های بذری هستند)تاکوچک تر(به عنوان مثال درختان برروی پایهM27به اندازه15-20درصداندازه پایه های بذری هستندمتفاوت است.

اکثردرختان پیوندی برروی پایه های خیلی پاکوتاه ازقبیل M9،M27وM26دارای رشدرویشی کندبوده ودرسنین جوانی (خیلی زود)باردهی راشروع می کنند.

مطالعات متعددی توسط آوری درایست مالینگ نشان دادکه انتقال کربوهیدرات حاصل ازفتوسنتزبه سوی میو های درختان برروی پایه هایM9به درختان روی پایه های قوی تر ازجملهM16بیش تر بوده است.

2-2)هرس:

هرس شدیدنتایج قابل انتظاری رابه دنبال داردیعنی درخت کوچک تر مقدار محصول کم تری خواهداشت .شدیدترین اثرهرس روی میزان محصول درختان پاکوتاه قابل مشاهده بود باوجوداین هرس اثرافزاینده ای برپاکوتاهی ناشی ازکاربردپایه دارد.

2-3 )محدودیت ریشه:

تشکیل ریشه دربسیاری ازپایه های پاکوتاهسیب ضعیف است این درختان نمی توانندقایم بایستندونیازبه قیم دارند.استقراربهتردرخت ونهایتأحفظ پاکوتاهی آن زمانی حاصل می گرددکه یک میان پایه کوتاه کننده بین پایه نسبتأقوی وپیوندک قرار داده شود.

(2-4 تنظیم کننده های رشد:

ایندول اسیتیک اسید(IAA):

به نظر می رسددرپاکوتاهی سیب نقش داشته باشد .پوست پایه های پاکوتاه کننده سیب سبب سرعت بیش تر تخریب اکسین می شودوممکن است اکسین کاملأدربالای نقطه پیوند میان پایه ویادرقسمت پایین بافت بزرگ شده میان پایه گرده دارتجمع یابد.درپوست وارونه جابجایی روبه پایین IAA نیز کاهش می یابدلذا این نظر قوت می یابد کهIAAرسیده به ریشه به هرصورت درایجادقدرت رویشی درخت حایز اهمییت است.

جیبرلین:((GA:

جلوگیری ازمراحل سنتزدرمسیرجیبرلین مهم ترین اقدام لازم درجهت تغییررشددرخت است.

پاکلوبوترازول مهم ترین بازدارندهسنتزجیبرلین است که به سمت بالاحرکت می کندودرصورت تیمارتنه درخت مقدارکمی به سمت ریشه انتقال می یابد بنابراین اثرجیبرلین برقدرت درخت درقسمت فوقانی درخت بایدجستجو کرد.

گفته شده است که پاکوتاهی وقتی حاصل می شود که اکسین تولیدشده درنوک شاخساره توسط آوندآبکشی به سوی ریشه منتقل می شودمقدار اکسین رسیده به ریشه ها برساخت وسازریشه ومقدارونوع سایتوکینین ساخته شده ای که ازطریق آوندهای چوب به شاخه ها منتقل می شودتأثیرمی گذارد.

2-5 )اثرمیوه دهی براندازه درخت:

افزایش محصول معمولأباکاهش رشدرویشی درخت درهمان سال،کاهش وزن خشک برگ ها،ساقه، تنه وریشه است.درتولیدکم ترازحدآستانه چنین اتفاقی رخ می دهد.اگرچه محصول دهی کارایی فتوسنتزی راافزایش می دهدلیکن میزان فتوسنتزدردرختانی که بارسنگین دارندبه قدرکافی زیادنیست تاازکاهش رشدرویشی جلوگیری نماید.به نظرمی رسدهرگونه اثری بررشدشاخه ناشی ازعملکردراندمان تولید میوه است نه تعداد میوه درهرشاخه.

 

تکثیرپایه ها:

روش کپه ای:

این روش عمومأبرای پایه های سیب سری ایست مالینگ ویامالینگ مرتون است.باکاشت یک پایه،کپه ای درکنارآن ایجادمی شودوبه آن اجازه می دهیم که به مدت یک فصل رشدقبل ازقطع اکثرقسمت های هوایی برای تولیدشاخه هایی ازتنه رشدنماید.عملأاین شاخه مخلوطی خواهد بودازشاخه های طبیعی که از جوانه های جانبی در حال خواب در قاعده ساقه به دست آمده اندوشاخه های نابجاکه ازسیستم ریشه تولید شده اند.

دراوایل تابستان تا حدشاخه های جدیدوبین ان هایک لایه خاک نرم افزوده واین عمل راتازمانی که حدود15سانتی متر از طول شاخه هاپوشیده شود چندبار تکرار می کنند.

برای جلوگیری ازضعیف شدن شاخه ها اجازه می دهیم خاک بیش ازنصف برگ های موجود رابپوشاند.پس ازریزش برگ هاخاک راکنارزده وشاخه های ریشه داررابرای انتقال به خزانه پیوند ازپایه جدامی نماییم وگیاه مادری رابرای ادامه این عمل درسال های بعددرجای خودباقی می گذاریم.

خاک ریزی وکنارزدن خاک یک کارفیزیکی به حساب می آیدوعمل برداشت درزمستان وبادست کار مشکلی بوداماامروزه تمام این عملیات هامکانیزه شده وخاک ریزی با مرزکش انجام می گیردولی لازم است خاک بین شاخه های مرحله اول با یک وسیله دستی کشیده شده تاازایجادفضای خالی وتماس کم تردرمرکزکپه جلوگیری شود.درمناطق تولید چوب ازخاک اره ای که خوب شسته شده باشداستفاده می کنند.

درطول فصل رشداستانداردبالایی ازعملیات کنترل آفات وبیماری هابا تأکیدبرروی امراضی ازقبیل سفیدک سطحی [1]ولکه سیاه[2]که ممکن است به شدت مانع رشدشوندوبه درخت جوان یک ساله انتقال یابندبرقرارمی شوددرموقع برداشت خاک ازاطراف کپه هاکنارزده شدهوپایه هابا یک تیغه اره ایکه برروی تراکتوراستقرار یافته است ویا هرس کن های بادی دستی بریده می شوند.

میزان تولید پایه درهرهکتاربه فواصل ردیف هاکه برایکارباماشین های خاص درنظرگرفته شده است بستگی دارد.ولی از یک متر طول بستر کاشت که سه اصله درخت داردبایستی حدود 40 اصله نهال ریشه دارازپایه MM106برداشت شود.درخاکهای سبک تقریبأاندازه نصف درخت تعداد این پایه هابرای استفاده کوچک است وقسمتی ازباقیمانده آنها بایددرمحل دیگری برای قابل استفاده شدن رشدنماید.

سیستم های ریشه کپه ای که ازگیاهان بزرگ وکوچک به وجودآمده اند.تفاوت های نسبی عمده خودراپس ازپنج فصل زراعی،وقتیکه ازخاک درآورده می شوند نگه می دارد که ممکن است این تفاوت ها به برداَشت سالیانه تقریبأتمام قسمت های هوایی آن هابافرصت کم تری که برای ذخیره کردن مواددراین کلون ضیف الرشد وجودداردارتباط پیدا کنداین گونه اثرات حاصل ازایجاد بسترباگیاهانی که قدرت رشدمتفاوتی دارنددرانواع قوی MM111بروزنمی نماید.

برداشت های متوالی ازکپه ها منجربه تولیدقسمت اعظمی ازشاخه های کوچک تر غیرقابل استفاده می شودکه این نقیصه ممکن است بامصرف کودهای شیمیایی وآبیاری داخلی منتهی به رشدسریع وپایداری می شود،به مقدارزیادی برطرف شود.درشرایط آب وهوایی سردشمال اروپا که رشدمحدوداست ممکن است هزینه برداشت راازطریق حذف شاخه های کوچک هرز پایه MM106 درمدت فصل رشد،به ویژه وقتی که تقاضازیادنباشدکاهش داد.این کاردرحقیقت استواراست که ابتداشاخه های بالقوه ضعیف دربهارشروع به رشدمی کنند وممکن است تا قبل ازشروع به رشدشاخه های قوی به طول 10سانتی متربرسد.

دراین مرحله بسترهارابامحلول 4درصدتیپوف[3]که ازبین برنده پاجوش استودارای اکسین ،نفتالین استیک اسید (NAA)می باشد محلول پاشی کرده وشاخه های ضعیفی راکه رشد می کنند ازبین می برند.

 

پایه های عاری ازبیماری:

بعضی ازپایه های پاکوتاه کننده اندوتولیدچوب دردرخت راکنترل می کنند به طوری که بیش ترانرژی گیاه صرف تولید میوه می شوداگر پایه ها به طرز مناسبی انتخاب شوند درضمن درشرایط محیطی مناسب هم رشد کند اندازه درخت بالغ قابل پیش بینی است وباعث صرفه جویی درهزینه وانرژی کارگرمی شودچون هرس کردن،زمان میوه دهی ونیزبرداشت میوه دردرختان پابلندهزینه بیش تری رادرپی داردوپروسه طولانی تری نسبت به درختان پاکوتاه دارد.

دردنیابرای درخت سیب پایه ها مختلفی استفاده می شود که مهم ترین ان ها پایه های مالینگ هستند.این پایه هاازنظرموفقیت وگیرایی پیوند بابیش ترارقام سازگاری کامل دارند وپایه های وارداتی نظیرMM106،MM111قابلیت سازگاری بااقلیم های مختلف کشورمان رادارند.امامتأسفانه پایه های سیب موجوددرکشورمان به دلیل قدمت واستفاده طولانی ازآنهابه بیماری باکتریایی آلوده اند.وباعث وارد آمدن ضایعات اجتمایی واقتصادی به باغ داران وتولیدکنندگان می شود.

محققان کشورمان برای برطرف کردن این مشکل به فکراستفاده ازروش کشت بافت برای تولید انبوه پایه های سیب مورد احتیاج باغ داران افتاده اند تا ازاین طریق اولأنیازکشورمان رابه قلمه های وارداتی کاهش دهند و ازخروج قابل ملاحظه ای ارزدرخصوص تهیه پایه ها جلوگیری نمایند وثانیأگیاهان حاصل ازکشت بافت به دلیل عاری بودن ازبیماری،دارابودن اندازه مناسب،امکان تکثیر درتمام فصول سال وبه تعداد زیاد می توانند نیاز باغ داران وتولیدکنندگان رادرخصوص تهیه پایه های عاری ازبیماری برطرف کنند.

ازیک سلول یک گیاه بسازید:

کشت بافت یعنی رشد بافت ها یاسلول هایی که از بدن وپیکرموجود جداشده اند.این رشددرمحیط کشت های جامد ،نیمه جامدیامایع مثل آگاراتفاق می افتد حال اگر این سلول ها ازیک منبع گیاهی تأمین شده باشند به این روش کشت بافت می گویند.نام دیگر کشت بافت"ریزازدیادی"است ودرواقع تلاش است برای تکثیر گیاهان تحت شرایط استریل ونیز تولید کلونی های گیاهی .

کشت بافت تکنیک های متعددی دارد که هر کدام مزیت های خاص خودرابه همراه دارد اما همه آن ها دریک جهت گام برمی دارند علاوه براین روش شانس انتقال بیماری،آفات وقارچ هابه گیاه تولیدی بسیار کم است.اصل کشت بافت به این پایه استوار است که بسیاری ازسلول های گیاهی توانایی بازسازی یک گیاه کامل رادارند.

روش ها ی کشت بافت که ازدهه های گذشته مورداستفاده قرارگرفته است ودرحال حاضر می توان گفت به بلوغ خودرسیده اند درکشورهای توسعه یافته به خصوص درکشورهای آسیایی به صورت گسترده ای مورد توجه قرار گرفته است.

کشت بافت وریزازدیادی مهم ترین تکنیک های استفاده شده برای تسریع غیرجنسی درشرایط درون شیشه ای است که ازنظرزمان وفضای موردنیاز برتری اقتصادی دارد وبازده بیش تر افزونه های برتروعاری ازبیماری رافراهم می کند.انتقال بی خطروقرنطینه ژرم پلاسم رادرداخل کشوروبین کشورهای دیگرتسهیل می نماید وزمانی که روش های سنتی قادربه تأمین تقاضا برای تکثیر موادگیاهی نباشداین روش می تواندمیلیون ها گیاه باعملکردبالاوبه صورت یکنواخت تولید کند.

روش سنتی تکثیرپایه های سیب ازطریق خوانیدن کپه ای یاشیاری وقلمه زدن است اما درختان پیوند شده ازطریق کشت بافت درمقایسه بادرختان تکثیرشده به روش های سنتی از قدرت رشد بیش تری برخوردارهستند.علاوه براین درختان سیب تکثیرشده ازطریق کشت بافت به خاطررشدبیش ترشان کم تر به نماتدمبتلامی شوند.

پروژه ای برای سیب:

یکی ازپروژه های محققین کشورمان،تولید پایه های یکنواخت ومقاوم سیب مالینگ مرتون MM106 ،MM111باروش کشت بافت بود.درطی این بازدیددنبال انعقاد قراردادتولیدچهارهزارپایه MM106وMM111بین سازمان جهادکشاورزی آذربایجان شرقی وپژوهشکده بیوتکنولوژیشمال غرب وغرب کشور بااستفاده ازپروتکل بهینه سازی شده تکثیر پایه ها توسط موسسه تحقیقات بیوتکنولوژی کشاورزی کشور تولید نیمه انبوه آن آغازشدکهپیش بینی می شود با توجه به توانمندی موجوددراین پژوهشکده تولیدآن افزایش یابد. به گفته مجری طرح بیش ترین پایه های مورداستفاده درایران برای سیب پایه های مالینگ مرتون (MM106،MM111)ونیزپایه های مالینگ(M9)تشکیل می دهد که تاکنون ازکشورهای خارجی مثل ایتالیا،انگلستان،اسپانیاوهلندوباقیمت تخمینی حدود7-8دلارتهیه شده است هرچندپایه های که ازطریق کشت بافت تولید منی شوند گرانتر هستند امادرزمان تحویل ضمانت عاری بودن ازهرگونه بیماری را دارند.

 

پروژه های انجام شده:

تعیین مناسب ترین پایه های رویشی برای تکثیرارقام تجاری سیب درمنطقه سمیرم:

پایه های رویشی پاکوتاه ونیمه پاکوتاه درتولیدمحصولات باغی به خصوص سیب اهمیت زیادی دارد قبل ازمعرفی این پایه هابررسی سازگاری آنهاباشرایط اقلیمی وارقام تجاری سیب کاشته شده درآن منطقه ضروری می باشد .براین اساس جهت انتخاب مناسب ترین پایه رویشی جهت تکثیرارقام تجاری سیب درمنطقه سمیرم دراین تحقیق اثرات 4 پایه رویشی مالینگ ومالینگ مرتون(M9،M26،MM106،MM111)به همراه پایه های بذری سیب روی میزان رشد رویشی وخواص کمی وکیفی محصول دو رقم رددلیشس وگلدن دلیشس به مدت8سال موردبررسی قرارگرفت.

درطول مدت اجرای این آزمایش میزان رشدرویشی،سازگاری پایه وپیوندک ،زمان شروع باردهی ،میزان تولیدمحصول وخصوصیات کیفی میوه های تولیدی این ارقام سیب روی پایهای موردبررسی قرار گرفت

نتایج بررسی های انجام شده نشان داد که تمامی پایه های موردبررسی سازگاری خوبی باشرایط اقلیمی منطقه سمیرم وارقام سیب ردوگلدن دلیشس دارند هریک از پایه هابراساس قدرت رشد رویشی ومیزان پاکوتاه کنندگی خوب موجب کاهش رشدرویشی واندازه درختان شدند.

/ 0 نظر / 135 بازدید