گیاهان عالی گلدار انگل

سس وخصوصیات بتانیکی آن:

سسcuscuta در انگلیس Dodder نامیده می‌شود.

 خانواده سس cuscutaceae است واز نظر برخی از گیاهشناسان convonvulaceae می‌باشد.

 به سس، زلف شیطان، پیچش جهنمم یا ابریشم شبدر می‌گویند که این گیاه فاقد ریشه، کلروفیل و برگ می‌باشد.

 گونهc.appoximata  در ایران خسارت زیادی به یونجه‌کاری‌ها می‌زند و c….. در اطراف مشهد به صیفی‌کاری‌ها خسارت زیادی وارد کرده است.

 

اهمیت و پراکندگی سس:

طبق گزارشات سپاسگزاریان (1346) سس در بعضی از نقاط ایران به سیب، گلابی، گیلاس و مو حمله می‌کند و گاهی باعث خشکیدن گیاه می شود.

 سس در خوزستان به گیاهان زیادی نظیر یونجه، همیشه بهار، اطلسی، پروانش، کتان و خارشتر حمله می‌کند

 

سیکل زندگی:

بذر سس در مزارع آلوده و یا مخلوط با بذر گیاهان دیگر زمستان‌گذرانی می‌کند.

 در فصل زراعی بذرها جوانه می‌زند و در جهت عقربه‌های ساعت به دنبال میزبان می‌گردد و اگر پیدا نکند روی خاک می‌افتد و چند هفته‌ای را به حالت خواب سپری می‌کند ومی‌میرد.

اگر میزبان را پیدا کند روی.ساقه پیچیده ودر محل اتصال، هوستریوم را وارد گیاه می‌کند و به آوندهای چوبی و آبکش می‌رسد. مواد هیدرولیزکننده نشاسته را وارد گیاه می‌کند و آنها را به صورتی که برای خودش قابل استفاده باشد در می‌آورد.

 گیاهانی که مورد حمله سس قرار می‌گیرند ضعیف می‌شوند و مقاومت خود را در مقابل کم آبی از دست می‌دهند. در بوته سس معمولا تا3000 بذر تولید می‌شود که می‌تواند تا (20-10سال) به خواب برود.

 

مبارزه:

بهترین راه، جلوگیری از ورود بذر علف هرز به مزرعه است

1-   استفاده از بذرهای گواهی شده

2-  تمیز بودن ادوات کشاورزی، محدود ساختن ورود حیوانات از مناطق آلوده به مزارع غیر آلوده

در صورتی که سس به صورت لکه‌ای در مزرعه مشاهده شود در اوایل فصل رشد و قبل از به بوته رفتن ا استفاده از علف‌کشهای تماسی.

3- جمع‌آوری و سوزاندن بوته ‌های آلوده .

4-  سموم در ماتیکول و گاوسورون می‌تواند تمام سسها را  بعد از جوانه زدن و قبل از اینکه به میزبان بچسبد از بین ببرد.

5-  مشخص شده که سسها یی که همرا ه علوفه جهت تغذیه دام مورد استفاده قرار می‌گیرند باعث تورم روده و ناراحتیهای عصبی در خوک و گاو می‌شوند.

6-  برای مبارزه بیولوژیکی از قارچی بنام colletotricum destructurum استفاده می‌گردد.‌

گل جالیز یا اروبانش  (Broomrape)

این گیاه از تیره orobanchaceae می‌باشد و متجاوز از 150 گونه دارد.

 این گیاه شبیه گل میمون می‌باشد و غالبا به صورت توده‌ای سفید  متمایل به زرد یا قهوه‌ای ارغوانی می‌باشد که از مجاور ریشه میزبان خارج می‌شود.

بذر این گیاه بیضوی و تخم مرغی شکل است که به مدت سیزده سال می‌تواند قوه نامیه خود را حفظ کرده و پس از جذب کردن مواد مترشحه از ریشه میزبان قادر به جوانه زنی می‌باشد.

 پس از جوانه‌زنی ریشه اولیه این علف‌هرز با ریشه گیاه میزبان  جوش می‌خورد و تولید یک برآمدگی می‌کند از این محل ریشه‌ها خارج می‌شوند که از آوند‌های میزبان خود شیره غذایی را جذب می‌کنند.

 

معروفترین گلهای جالیز انگل گیاهان کشاورزی

1- گل جالیز کوچک (orobanche minor): غالبا پارازیت گیاهان تیره نخود مخصوصا شبدر می‌باشد

2- گل جالیز لوئیزیانا (orobanche uboriciana): غالبا پارازیت گوجه‌فرنگی و توتون می‌باشد

3-گل جالیز کنف (orobanche ramosa): غالبا پارازیت کنف و کاهو می‌باشد

4- گل جالیز مصری (orobanche aegyptica): معروفترین گونه در ایران می‌باشد

5-گل جالیز بنفش (orobanche purpurea): غالبا پارازیت گیاهان کمپوزیته می‌باشد

 

مبارزه با گل جالیز:

 مبارزه شیمیایی: محلولپاشی توسط آلکیل الکل به نسبت5-4 در هزار، در گیاه سوختگی بهمراه داشته است

مبارزه بیولوژیکی: به کمک مگس میوه صورت می‌گیرد البته این کار عمومیت ندارد- برای مبارزه با گل جالیز توتون از یک گونه قارچ فوزاریوم استفاده می‌شود

مبارزه زراعی: رعایت تناوب زراعی، بریدن ساقه‌های گل جالیز قبل از تولید بذر، استفاده از بذرهای سالم و انجام شخم عمیق

 

گیاه نیمه انگل دارواش

این گیاه همیشه سبز از خانواده لورانتاسه و با نام viscum album می‌باشد که فقط به درختان حمله می‌کند.

 در ایران تا به حال این انگل دردهکده شهمیرزاد مازندران، فیروزکوه، دماوند، خوانسار، کاشان و نطنز از روی درختان سیب، گلابی، اقاقیا، سپیدار، تبریزی، ممرز و افرا مشاهده شده است

 

مشخصات و سیکل زندگی:

گیاهی چوبی با انشعابات دوشاخه که هر انشعاب آن دو برگ همیشه سبز چرمی دارد.

 گلهای نر وماده از هم جدا هستند و در بهار هر سال به گل می‌روند و در پاییز میوه‌های دارواش می‌رسند.

 میوه این گیاهان را پرندگان خورده و دانه‌های آن را با مدفوع خود دفع می‌کنند که بذرها به علت داشتن ماده چسبنده ویسین (vicsin) به سطح شاخه‌ها می‌چسبند.

 طی چند سال ریسه‌های خود را وارد آوند‌های چوبی و آبکش گیاه میزبان می‌کند و چون خود دارای کلروفیل می‌باشد با جذب آب و مواد معدنی از گیاه میزبان و به کمک کلروفیل خود عمل فتوسنتز را انجام می‌دهد (گیاه نیمه انگل).

مبارزه:

1-   قطع آنها از درختان که  این کار در مورد شاخه های مسن چند سال تکرار می شود

2-  شاخه های آلوده جوان را می توان کمی پایینتر از محل آلودگی هرس کرد

 

 

 

 

بیماری های فیزیولوژیکی(غیر مسری)

Disorder

 

 بیماری ناشی از عوامل فیزیولوژیکی راDisorder می‌گویند.

 این اختلال از گیاه بیمار به گیاه سالم قابل انتقال نیست،

 می‌تواند در مرحله‌ای از رشد گیاه شکل بگیرد و شدت آن بستگی به نوع عامل دارد که می‌تواند مرگ گیاه را هم بدنبال داشته باشد

 

الف) حرارت

به دو صورت عمل می‌کند یابه صورت گرما و یا به صورت سرما (سرمازدگی، یخ زدگی).

 رنج متوسط دمایی برای اکثر گیاهان 30-15 درجه می‌باشد.

 در حرارتهای بالا علائم به صورتهای مختلفی ظاهر می‌شود که با غیر فعال کردن سیستم آنزیمی و اختلال در واکنشهای بیوشیمیایی تاثیرگذار می‌باشد.

 مثلا حرارت زیاد در سیب‌زمینی باعث black heart می‌شود که در انبار تنفس زیاد می‌شود و اکسیژن کاهش می‌یابد.

 آفتاب سوختگی بیشتر روی گیاهان زینتی تاثیرگذار است ودر مواقعی که روزها بارانی باشد و آفتاب ظاهر شود، قطرات باران مثل عدسی عمل می‌کنند.

 در گوجه‌فرنگی نیز عارضه sun scald ناشی از حرارت می‌باشد

نور و گرما:

آفتاب‌زدگی یکی از عوارض غیر پاتوژنیک گیاهان می باشد. مثلاً قهوه ای شدن برگها و سوختگی پوست انار یکی از علائم آفتاب زدگی می باشد.

آفتاب زدگی در زمستان از سرمای پس از تابش شدید آفتاب اتفاق می‌افت در این حالت پوست تنه درختان و شاخه ها چین خوردگی و شکاف برداشته، خشک می‌گردند.

 

سرمازدگی و یخ‌زدگی:

یخ‌زدگی زمانی حادث می‌شود که آب موجود در فضای بین سلولی یا در درون سلول یخ  بزند و تشکیل بلوریخ باعث پارگی غشاء سیتوپلاسمی و مرگ سلول می‌شود.

 سرمازدگی ممکن است برگشت‌پذیر باشد.

 برخی از باکتریها مثل Pseudomonas syringe و باکتریهای اپی‌فیت به عنوان هسته یخ عمل می‌کنند و باعث می‌شوند که یخ در دمای بالای صفر درجه هم هم یخ بزند‌ (در باغات بادام و شهرکرد این باکتری اپی‌فیت به عنوان هسته یخ عمل می‌کند).

سرمای ناگهانی موقعی که درخت به شکوفه می‌رود و باعث از بین رفتن تمام شکوفه‌ها می‌شود و ان سال محصولی عاید نخواهد شد.

 سرما 15درجه در مدت طولانی برای درختانی که به خواب نرفته اند مضر است. حساسترین عضو گیاه تنه و نوک شاخه ها می باشد.

 در اثر سرما ترک و شکافهایی در تنه ایجاد می گردد چون طبقات مختلف و تنه در مقابل سرما نمی‌توانند به طور یکنواخت منقبض شوند. ریشه گیاهان به ندرت از سرما صدمه می بینند.

 اثر سرما بر روی بافت‌های گیاهی به دو شکل است. 1- اثر سرما روی پرتوپلاسم گیاه،‌ 2- آب زیادی در سلول‌های یخ بسته از بین می‌رود

 انعکاس نور خورشید در اسفند و بهمن ماه از سطح زمین‌های پوشیده از برف سبب ایجاد ترکهایی در تنه می‌گردد.

نکروز توری غدد سیب‌زمینی:

 اگرسیب زمینی در دمای بسیار پایین قرار بگیرد آوندهای آبکش می‌میرند و نکروز توری به صورت شبکه‌ای دیده می‌شود. با تجزیه نشاسته به ساکاروز در این دما سیب‌زمینی شیرین می‌شود.

سرما زدگی مرکبات

سرمازدگی هر چند سال یکبار سلامت درختان مرکبات را در شمال ایران تهدید می‌کند.

 مقاومت درختان در مقابل سرما به مدت سرما، ادامه یخبندان، رسی و آبدار بودن خاک، وجود نسیم یاباد، ارتفاع باغ از سطح دریا و ... بستگی دارد

برگهای در صفردرجه سانتیگراد  کلروفیل از دست می دهند و سفید می شوند و می ریزند و با رشد قارچ‌های ساپروفیت در روی برگها لکه سیاهی دیده می‌شود.

 میوه ها در حرارت 4-3 درجه سانتیگراد زیر صفر ممکن است تغییر ظاهری پیدا نکنند ولی طعمشان عوض شده و تلخ می گردند.

 سرمای 12-8 درجه سانتیگراد زیر صفر موجب خشک شدن شاخه ها و انهدام درخت می‌شود.

 با یخ زدن شیره نباتی و آب داخل سلولها حجم سلول افزایش می‌یابد و در تنه و شاخه شکافهای ایجاد می‌شود و شیره نباتی بیرون آمده و در معرض هوا قهوه ای رنگ می‌شود.

 خطر سرمازدگی به درختان 4-3 و نهال‌های کوچک که در خزانه هستند بیشتر از درختان مسن است.

راهکارای جلوگیری از خطر سرمازدگی در مرکبات:

1-   مدت درجه حرارت زیر صفر حتی‌الامکان کم و کوتاه باشد.

2-  تقویت درختان مرکبات قبل از رسیدن فصل سرما و یخبندان

3- ارتفاع 150 تا 200 متری باغ از سطح دریا که باعث جریان هوا در باغ شود و هوای سرد در آن تجمع پیدا نکند.

4- محافظت بیشتر از پایه یا نهال‌های داخل خزانه

5-  کشت ارقام مقاوم «پونسیروس، انواع فورچونلای، انواع نارنگی، نارنج، پرتقال، ...»

6- ایجاد بادشکن به طور عمود بر جهت باد

7- جلوگیری از پایین آمدن درجه حرارت محیط باغ «استفاده از بخاری‌های نفتی یا پلار باغی»

 

اثر رطوبت: 1- در خاک           2- در هوا

رطوبت کم در خاک باعث ایجاد تنش در گیاه می‌شود اگر مداوم باشد غیر قابل برگشت و در نهایت کم رشدی و کوتولگی و پژمردگی را در پی دارد.

آب زیاد در خاک: باعث خفگی ریشه (بجز در برنج)، تخمیر غیر موازی و تولید مواد سمی می شود

رطوبت کم در هوا: موقتی می‌باشد و بندرت روی گیاهان تاثیرگذار است و در گیاهان زینتی و آپارتمانی اهمیت دارد

رطوبت زیاد رد هوا: چندان خسارت‌زا نیست و اگر دوران رطوبت طولانی باشد کمک به ورود پاتوژنهای هوایی می‌کند.

خسارت ناشی از تگرگ:

بر اثر ریزش تگرگ شدید، گل، میوه، جوانه و شاخه درختان زخمی شده و نفوذ عوامل بیماری زا در آنها آسان می‌شود.

 زخم های ناشی از ریز تگرگ گرد می‌باشد و اثر آن معمولاً یک یا دو ماه بعد ظاهر می‌شود.

 در بعضی از کشورها جهت مبارزه با تگرگ استفاده می‌شود که تگرگ به صورت باران نازل می‌شود.

 

آلودگی هوا Air pollution

1- آلاینده‌های اولیه (اصلی): همانطوری که تولید می‌شوند اثر می‌کنند مثل گاز HF و SO2 منبع این آلاینده‌ها، معمولا پالایشگاه‌ها و سوخت‌های فسیلی هستند

2- آلاینده‌های ثانویه: در نتیجه واکنش‌های نوری- شیمیایی به مواد آلاینده خطرناک تبدیل می‌شوند مثلo3(اوزون) که منبع این آلاینده‌ها در حضور نور ماوراءبنفش خورشید و کاتالیزورهای دیگر از مواد بی‌خطر تولید می‌شوند.                                                        O2+NO2=O3+NO2

 

مواد هیدرو کربنی ناقص سوخته شده با NO وارد واکنش می‌شوند و واکنش همیشه به سمت تولیدO3 پیش می‌رود. O3 به میزان   5 /0-1/0 برای گیاهان خطرناک است. این گاز از طریق روزنه‌ها وارد گیاه می‌شود و غشاء سلولی را بهم می‌ریزد.

 

نیتراتهای پراکسی اسیل نیترات (PAN):

از آلاینده‌های ثانویه می‌باشند که از ترکیب اکسیژن و NO2 تولید می‌شود. این ماده بسیار سمی می‌باشد و در غلظت‌های ppm 02/0-01/0 خسارت‌زا می‌باشد.

این مواد از طریق روزنه وارد برگ می‌شوند و باعث مرگ سلولهای پارانشیم اسفنجی می‌شوند که این پارانشیم‌ها محل قرارگیری هوا می‌باشند. علائم این عارضه به صورت ایجاد لکه‌های نقره‌ای روی گیاه دیده‌می‌شود.

فلورو هیدروژن FH:

از دودکش کارخانجات خارج می شود و توسط باد منتشر می شود.

 گازی است بسیار سمی که در غلظت‌های2/0-1/0 در بیلیون به گیاهانی چون ذرت، هلو، لاله و ... خسارت می‌زند.

 این گاز به حاشیه برگهای گیاهان دولپه‌ای و نوک گیاهان ت

/ 0 نظر / 35 بازدید