اصلاح سبزی

سبزی های امروزی مربوط به زمانی های بسیار قدیم است . تعداد زیادی از سبزیها مانند هویج , جعفری ، خیار ؛ کاهو ، نخود سبز و کلم قمری از آن جمله اند : از زمان های قدیم انسان به امر پرورش سبزی های خودرو به منظور تغذیه و گیاهان دارویی می پرداخت .و ابتدا در باغچه ها و سپس در مزارع به پرورش آن اقدام می کرد . سبزیهای امروزی حاصل سالهای متمادی روشهای انتخاب طبیعی ، جهش و اصلاح نبات است . با تخصصی شدن زراعت و ایجاد رشته یاغبانی ، انشعاباتی نیز در این رشته به وجود آمده است . که می توان سبزیکاری ، میوه کاری ، گلکاری ، طراحی باغ و پارک ، تهیه و تولید بذر و نشای سبزی ، میوه ، گل و درختچه های زینتی را نام برد  .این انشعابات در رشته باغبانی بیشتر به علت ویژگی های متفاوت دوره رویش نحوه بهره برداری و  روش های مختلف زراعی گیاهان باغی بوده است .

 

تعریف سبزی و سبزی کاری

سبزهای گیاهان علفی هستند که قسمت های مختلف آن مانند برگ ، غنچه ، ریشه ، غده ، پیاز ، گل ، میوه و دانه به صورت خام ، پخته ، خشک شده ، پودر شده ، یخ زده و یا کنسرو شده به مصرف تغذیه انسان می رسد این تعریف از مشخصات بارزی سخن می گوید ولی تغییر پذیر است . مثلاً گیاهان دیگری از جمله نوع کلم     (Euterpe oleraceae  ) که از گیاهان خشبی است ، به عنوان سبزی مصرف      می شود و یا سیب زمینی در بعضی از کشورها جزء سبزیها محسوب می شود ولی در برخی از کشورهای دیگر گیاه زراعی به حساب می آید . توت فرنگی نیز گاهی اوقات جزء سبزیها و یا جزء میوه ها محسوب می شود .

Schuphan  نخستین بار در سال 1948 میلادی تعریف علمی سبزی را چنین بیان کرد . که سبزیها به کلیه محصولات کشاورزی و باغی – به استثنای محصولات درختی و غله ای – اطلاق می گردد که برگ ، ریشه ، جوانه ، غده  ، پیاز ، ساقه زیر زمینی ، گل میوه ، دانه و یا قارچ آن ها به طور کامل و مستقیم و بدون تغییرو تبدیل قسمت اعظم مواد درونی به صورت پخته ، خشک ، کنسروی ، یخ زده و یا به صورت فرآورده های دیگر به مصرف تغذیه انسان برسد . بنابراین چغندرقند و یا دانه های روغنی جزء سبزیها محسوب نمی شود . زیرا بخش اعظم مواد درونی         آن ها ابتدا پس از تغییر و تبدیل در کارخانه های صنایع غذایی مورد مصرف انسان قرار می گیرد .

سبزیکاری عبارت است از تولید انواع سبزی در باغات و گلخانه ها به منظور تغذیه و بهره برداری از قسمت های مختلف آن . تعداد گیاهانی که سبزی محسوب می شوند بسیار است .  Yamaguchi بیش از 1000 نوع سبزی خوراکی را گزارش ی کند که بیش از 350 نوع آن در دنیا کشت می شودMay nard   و Lorenz                تعداد 100 سبزی را در ایالات متحده آمریکا نام می برند . در صورتی که تعداد گونه های سبزی در اروپای مرکزی به مراتب کمتر است . Becker- Dillingen                      در کتاب معروف اطلس سبزیکاری حدود 50 سبزی را به غیر از گیاهان دارویی و ادویه ای و قارچ ها معرفی می کند . منشاء اکثر سبزیهای امروزی از نفاط هشت گانه جهان است . تولید سبزی به لحاظ اهمیت تازه خوری و فرآوری زیاد آن در بین گیاهان زراعی از اهمیت بسیاری برخورداری است و در تولید جهانی در مقام چهارم پس از گندم ، برنج و ذرت قرار دارد . تولید جهانی سبزی به طور متوسط بین سالهای 1981- 1979 از 358 میلیون تن به 456 میلیون تن و تا سال 1992 حدود 27 درصد افزایش یافت .

بیش از نیمی از تولید جهانی به پرجمعیت ترین قاره یعنی آسیا تعلق دارد . و مهمترین کشورهای تولید کننده سبزی اروپا می باشند .

اصل و قدمت :

این گیاهان از زمان های بسیار قدیم در سواحل دریای مدیترانه ، آسیای صغیر و سواحل غربی اروپا به صورت خودرو (Brassica oleraceae var.silvestevis )                                                      می رویید و هنوز هم به صورت خودرو در انگلیس ، دانمارک و شمال غربی فرانسه یافت می شود . کلم های خودرو در این مناطق چند ساله اند دارای تعدادی زیادی برگ و انشعابات شاخه ای هستند  در سال دوم پس از جوانه زدن به گل می نشینند . به هر حال انواع مختلف کلم های امروزی نمی توانند از یک گونه خودروی خاصی به وجود آمده باشند . به نظر می رسد که گل کلم در مناطق شرقی دریای مدیترانه  کلم قمری در مناطق مرکزی دریای مدیترانه به وجود آمده اند . در صورتی که منشأ سایر کلم ها در سواحل اقیانوس اطلس است . برگها و  دانه های روغن کلمها ز چندین هزار سال پیش مورد استفاده قرار می گرفت . اولین گزارشات درمورد کلم ها مربوط به رومیان و یونانیان قدیم است . درآن زمان پراکندگی انواع کلم ها عنوان شده بود . اغلب کلم ها امروزی از نوع برگی مربوط به زیر وارینه acephala است .

انواع کلم ها در قرن 8 میلادی در اروپا شناخته شدند و ابتدا در قرن 11 میلادی وجه تمایز کلم پیچ قرمز(B.o.var.capitata F.rabra ) کلم پیچ سفید                               
(B.o.var.capitata  ) مشخص گردید .

گل کلم (Brassicaoleraceael . Convar. Botrytisl )                                                                

مشخصات گیاه شناسی :

از نظر گیاه شناسی گل کلم گیاهی است دو ساله این گیاه در سال اول طی رشد رویش تولید مجموعه ای از گل خوراکی می کند ، و پس از تأثیر بهارش ، در سال دوم به گل و بذر می نشیند . قسمت خوراکی کلم گل ، خوشه های گل آذین است که اندام های تناسلی در آن تکامل نیافته اند . در سال دوم وقتی که اندام های گل کامل شدند ، تولید بذر می کند . این گیاه در آغاز دوره رویش شبیه کلم پیچ است ولی طی رشد بعدی برخلاف کلم پیچ برگهای آن هم به هم نمی پیچند و از وسط بوته ساقه نسبتاً کوتاهی که شامل یک مجموعه سفید گلهای جوان همراه ****** نسبتاً پهن است ظاهر می شوند و این مجموعه است که مورد استفاده غذایی قرار می گیرد . و کلم ه از خانواده چلیپائیانBrassicaceae  و همگی از جنس Brassica                     و بسیاری از آن ها متعلق به گونه olera ceae  هستند . به غیراز کلم علوفه ای که در دامداریها برای تعلیف دام استفاده می شود ، امروزه در سبزی کاری انواع مختلفی از کلم ها کاشت می شوند که قسمت های قابل استفاده آن ها نسبت به گونه های مختلف متفاوتند . مثلاً در پاره ای از انواع ، برگهای گیاه مورد استفاده آن ها نسبت به گونه های مختلف متفاوتند . مثلاً در پاره ای از انواع ، برگ های گیاه مورد استفاده قرار می گیرند مانند انواع کلم پیچ ، کلم تکمه ای و کلم سبز و در بعضی دیگر ساقه متورم شده آن مصرف غذایی داشته مانند کلم قمری  بالاخره در پاره ای دیگر ، گلهای باز نشده همراه  با***** آن ها به مصرف تغذیه می رسند . مثل کلم گل و کلم گل بروکلی . از نظر گیاهشناسی اغلب کلم ها دارای ریشه سطحی و کوتاه هستند . برگهای در کلم سبز و کلم تکمه ای در انتهای ساقه قرار می گیرند ( برگها در کلم تکمه در طول ساقه نیز قرار می گیرند ) و یا این که برگها در انواع کلم پیچ بر روی ساقه کوتاه و نستاً ضخیمی به صورت یک مجموعه کدوی شکل ظاهر می شوند . گرده افشانی کلم ها بابا دو حشرات انجام می گیرد .

اغلب این نباتات دو ساله اند یعنی درسال اول از بذر ، گیاه سبز تولید شده و پس از زمستان گذرانی در سال دوم بذر می دهد . کلم ها همگی مقاوم به سرما بوده و درآب و هوای خشک بهتر رشد می کنند . در نواحی گرم جنوبی آن را در اواخر پاییز و زمستان می کارند . احتیاجات زراعی آن ها شبیه به یکدیگر است و توسط آفات و بیماریهای مشابهی مورد حمله قرار می گیرند . گیاهانی که در این مجموعه مورد بحث قرار می گیرند . عبارتند از :

کلم  پیچ ، کلم گل ، کلم سبز، کلم تکمه ای ، کلم قمری و کلم چینی

ارزش غذایی :

کلم گل را به صورت خام ، پخته ، سرخ کرده ، ترش یا شور مورد استفاده قرار می دهند ، در 100 گرم کلم گل تا زه در حدود 70 میلیگرم ویتامین C ، مقداری کاروتین ، ویتامین B2-B1, K  و املاح معدنی به ویژه پتاسیم وجود دارد که شامل مواد زیر است در یک گرم : 6/91 آب ، 5/2 پروتئین ، 3/0 چربی ، 6/2 کربوهیدرات ، 9/2 مواد سلولوزی و املاح معدنی و ویتامین های موجود در کلم گل ( میلی گرم ) : کلسیم 20 ، فسفر 55 ، آهن 6/0 ، منیزیم 17 ، پتاسیم 330 ، ویتامین A 03/3 ، ویتامین C 0/75 ، ویتامین B1 11/0 ، ویتامین B2 10/0 ،  ویتامین B 60/0 و استفاده از کلم ها در انواع غذاها و سالاد متدوال است . مقدار ویتامین C و املاح معدنی کلم پیچ سفید بیشتراز کلم قرمزو کلم پیچ میلان است . مقدار پروتئین بین 5/1 تا 5/4 درصد در انواع کلم ها متفاوت است . مصرف کلم برای افرادی که مبتلا به امراض معده و روده هستند به علت وجود ماده استیل شولین (Azetylch olin )  توصیه نمی شود . مصرف زیا از حد کلم همانند توانایی مصف کافی ید سبب ناراحتی های گواتر می گردد . بعضی از گزارشات حاکی برآن است که آب کلم پیچ تأثیر مثبتی بر روی ***** دستگاه گوارش داشته و مصرف زیاد آن عارضه سرطان روده را بر طرف می کند . علت نحوه تأثیر هنوز تشخیص نشده است .

طعم تلخ کلم ها مربوط به ماده گلوکوزینات می باشد . و مقدار ویتامین در بروکلی بیش از کلم گل است و در 100 گرم خوراکی آن مقدار 114 میلی گرم ویتامین C ، مقادیری کاروتین و نیز پتاسیم ، فسفر و آهن وجود دارد و اهمیت غذایی این کلم در مقدار ویتامین C آن است که از سایر کلمها بیشتر است . کلم گل از نظر ارزش بیولوژیکی نیز به علت میزان بالای مواد غذایی به ویژه پتاسیم و آهن از اهمیت فراوانی برخوردار است . اروپای غربی با سطح کشت حدود 000/30 هکتار در سال 1986 مقام اول را بین سایر کشورها به خود اختصاص داده است .

مهمترین کشورهای تولید کنند کلم گل در جهان عبارتند از : انگلیس ( 300/10 هکتار ) و هلند ( 900/5 هکتار) . کشورهای دیگر اروپایی مانند بلژیک و فرانسه نیز در سطح قابل ملاحظه ای به کشت آن اقدام می کنند . در کالیفرنیا و کشورهای اروپای شرقی نیز در سطح محدودی کشت می شود . کلم گل به صورت سالاد و یا پخته مورد مصرف قرار می گیرد به علت داشتن اسیدهای آمینه ضروری و مقداری پروتئین و کربوهیدرات و ویتامین C یکی از مهمترین گیاهان این خانواده است .

شرایط آب و هوایی :

شرایط آب و هوایی و روش کاشت در خزانه و زمین اصلی شبیه کلم پیچ است به نظر Nonnecke  نقش عامل دما در تولید کلم گل بیش از عوامل فتوپریود و رژیم آبیاری است .Webe  تأثیر دما را طبق رابطه بین دما و تشکیل پیچ در کلم گل عبارت است از :

متوسط درجه حرارت ( سانتیگراد )

مدت زمان مورد نیاز (روز)

تعداد برگ تا تشکیل پیچ

2

24

20

6

12

21

10

10

23

14

11

28

18

19

40

22

پیچ تشکیل نمی شود

0

 

گل کلم دارای مقداری پروتئین و کربوهیدرات نیز است . که در سال 1994 قاره آسیا بوده که بیشترین زیرکشت را که دارای 407 هزار هکتار بوده که مقدار تولید آن هم 7708 هزار تن و متوسط عملکرد 9/18 تن در هکتار بوده است . کلم گل نیز همانند سایر کلمها گیاه فصل خشک است و دمای آن نسبت به دمای پایین تر از 4 و بالاتر از 38 درجه سانتی گراد حساس است . دمای مناسب برای این گیاه 27 درجه با طیف حرارتی بین 7 تا 29 درجه سانتی گراد است . رشد و نمو مجموعه خوراکی کلم گل تابع شرایط دما قرار می گیرد . افزایش دما تا مرز 22 درجه سانتی گراد افزایش رشد را در پی دارد . وزن قمست خوراکی بستگی به ارقام مختلف این گیاه دارد و با افزایش مقدار برگ در گیاه افزایش می یابد بنابراین هر گونه اختلالاتی در رشد و نمو برگ طی دوره رشد می تواند بر وزن قسمت خوراکی تأثیر گذارد . رشد و نمو گل کلم  پس از بذرپاشی در خزانه هم دارای اهمیت است .

شرایط کاشت :

دانه کلم گل 10 روز طول می کشد تا جوانه بزند . کلم گل محصول فصل خنک است . این گیاه به عنوان محصول پاییزه یا بهاره کشت می شود . اما این گیاه به سرما حساس است و مخصوصاً وقتی که گیاه کوچک است . بهترین زمان کاشت با دمای روزانه 21-5/15 درجه در روز و 5/15 -10 در به در شب است .

دمای زیر صقر را برای دوره های 36 ساعته گیاه را از بین می برد و ادامه یافتن یک دوره 30 ساعته گیاه را از رشد باز می دارد . استفاده از نشاء وسعت عمل خوبی برای کنترل و تنظیم وقت برای بذردار کردن بوته در اختیار ما قرار می دهد . دانه های در حفره هایی  کاشته می شوند و بعد از دو برگه شدن تنگ شده و در گلدان های تور بی کشت می شوند . معمولاً 5 هفته طول می کشد تا نشاء آماده خروج از گلخانه شود . روش بذری برای محصولات اولیه پاییزه استفاده می شود . پرورش بذری در مزرعه بسیار پر خطر است زیرا ممکن است خاک خشک و سخت شد و مانع جوانی زنی بذرها گردد . برای جوانه زنی بذری باید خاک ترد و نرم باشد . گیاهان تولید شده درآب و هوای سرد پاییزه معمولاً رشد کندی و محصولات کیفیت بالاتری دارد و ما در تشکیل قسمت خوراکی کلم گل زیاد موثر است زمین مورد کاشت باید مانند زمینهای کلم بر.کلی دارای یک طبقه هوموس با آب کافی باشد و کلم گل در مقابل گرما حساس است و احتیاج به کود فراوان دارد .

روش کاشت :

بنابراین هر گونه اختلالاتی در رشد و نمو برگ طی دوره رشد می تواند بر وزن قسمت خوراکی تأثیر گذارد . رشد و نمو گل کلم پس از بذرپاشی در خزانه طی چهار مرحله زیر انجام می گیرد :

اول – مرحله پرورش نشاء

دوم – مرحله رویشی که طی آن رشد و نمو برگها تا دمای 22 درجه سانتی گراد حاصل می گردد .

سوم – بهارش که به مرحله رویشی پایان می دهد تولید گل در ارفام زودرس اروپایی در دمای 22 تا 24 درجه سانتی گراد ، در ارقام زمستانه در دمای 16 تا 18 درجه سانتی گراد و در ارقام مناطق گرمسیری ابتدا در دمای 28 تا 30 درجه سانتی گراد تشکیل می شود . سرمای موثر بهارش بین 7 تا 14 درجه سانتی گراد و به مدت 10 روز است .

چهارم – رشد قسمت خوراکی که با افزایش دما تا حدود 22 درجه سانتی گراد سرعت می یابد .

زمین مورد کاشت باید مانند زمین های دیگر دارای یک طبقه هوموس با آب کافی باشد PH مناسب آن بیشتر از 6 است . کلم گل درمقابل گرما حساس است . احتیاجات کودی آن شبیه کلم گل ها بوده و پس از برداشت گل مرکزی می توان به عنوان کود *** مقدار 50 کیلوگرم ازت در هکتار به زمین داد تا افزایش محصل گلهای ثانوی را به همراه داشته باشد . طیقه کاشت آن مثل سایر کلم ها است و باید در مرحله اول خزانه گرفت و سپس به زمین اصلی منتقل کرد انواع زودرس آن را می توان 60×70 سانتی متر و فاصله ردیف ها 50 تا 60 سانتی متر بسته به انواع آن متغییر است .

خاک و کود :

کلم گل نسبه به آب و سد بستن خاک بسیار حساس است . از این نظر خاکهای سنگین با مواد آلی کافی که ظرفیت آبی خوبی دارند برای زراعت این گیاه در نظر می گیرند . زمین های آبگیر، و یا خشک باعث می شود که قسمت خوراکی آن زودتر از موعد مقرر تشکیل شود و به علت عدم جذب مواد غذایی کافی ، مجموعه های کوچک و تحلیل رفته تولید شود .

برای انواع زودرس خاک های سبک و یا هوموسی با آب کافی مناسب است . انواع تابستانه و پاییزه را می توان در خاک های باتلاقی و رسی نیزکشت نمود . سطح آب زیرزمینی برای کشت این گیاه حدود 60 تا 100 سانتی متر و PH خاک از 6 بیشتر است . آبیاری در مناطق خشک بر روی عملکرد محصل بسیار موثر است و کیفیت گیاه را افزایش می دهد . احتیاجات غذایی کلم گل بسیار زیاد است . به علت متفاوت بودن طول دوره رشد ، انواع مختلف کلم گل نیازهای متفاوت نسبت به مواد غذایی دارند . علاوه بر کود حیوانی می توان نسبت به تنوع واریته به جنس خاک مقادیری حدود 180 کیلوگرم ازت ، 90 کیلوگرم P2O5و 270 کیلوگرم K2O در هکتار توصیه نمی شود . کودهای از ته به صورت سرک در 3 نوبت داده می شود . در مناطقی با بارش زیاد کود از ته بیشتری در نظر می گیرند .

خاک حاصلخیز که زهکشی خوب وموادآلی بالایی داشته باشد برای کشت کلم گل مناسب است سطح ثابت  PHبرای این گیاه اهمیت زیادی دارد.آهک باید طبق نیازمندی گیاه وآزمایشات خاک به کار رود اما نیاز به بروکلی عنصر برای رشد طبیعی بیشتری است اگرچه تغذیه ناقص باشد می توان باعث پوکی استخوان شود.

مقدار آبیاری:

رطوبت هوای زیاد نیز در عملکرد محصول تأثیر زیادی دارد. زمینهای عمیق و سنگین با سطح آب زیر زمینی حدود یک متر، شرایط مناسبی رابرای تولید کلم ها فراهم می کنند. ازاین نظر شمال ایران برای کشت انواع کلم ها مناسب است.انواع کلم ها درخاک های مختلف  به خوبی رشد می کنند مثلاً کلم های زودرس اغلب در خاکهای سبک ودر مناطق نسبتاً گرم نتیجه ی خوبی می دهند. کاشت انواع پاییزه ویا زمستانه ( میان رس ودیررس) درمناطق شمال ایران که دارای بارش زیاد وخاکهای نسبتاً سختی اند به خوبی امکان پذیر است. به طور کلی مناطقی که دارای آب وهوای خنک ومعتدل ونیز دارای رطوبت وبارش کافی باشند مانند سواحل دریای خزر مناسب ترین منطقه برای کاشت انواع کلم ها هستند انواع کلم پیچ در PH5/5 تا 8/6 نتیجه خوبی می دهد، با تحقیقی که در دانشکده علوم کشاورزی دانشگاه گیاهان در سال 1374 انجام گرفت نشان دادکه با افزودن 500 گرم آهک به زمین می توان عملکرد بیشتری نسبت به تیمارهای دیگربه دست آورد.

باید دانست در سبزی کاری متراکم سالانه مقدار زیادی ازت معدن(Nmin) در خاک توسط تجزیه بقایای گیاهان قبلی طی زمستان درزمین به وجود می آید که باید در برنامه کود دهی از ته برای گیاه جدید در نظر گرفته شود همانطوری که مشاهده می شود طی ماههای مختلف سال ذخایر ازت معدنی متفاوتی درخاک توسط بقایای گیاهان کلم گل به وجود می آید بدین ترتیب که از سپتامبر تا مارس بیشت از 50% ازت موجود دربقایای گیاهی به صورت ازت معدنی تغییر یافته است .

بذر ونشاء:

بذر کلم را معمولاً در خزانه افشانده وسپس نهالهای جوان را به زمین اصلی منتقل می کنند زمان بذر پاشی در خزانه نسبت به انواع کلم متفاوت است برای مثال کلمهای زودرس را در دی وبهمن وانواع نیمه زودرس از بهمن تا اواخر اسفند وانواع پاییزه را می توان تا اواسط اردیبهشت نیز خزانه گرفت کلمهای دیررس در اواسط مرداد خزانه گرفته می شود دوره پرورش کلمها در خزانه معمولاً بین 7 تا 8 هفته است دمای خزانه تا هنگام جوانه زدن بذر بین 16 تا 20 درجه سانتی گراد وبعداً بین 14 تا 16 درجه سانتی گراد تغییر می کند. دمای خزانه بعد از دو برگه شدن باید حداکثر بین 10 تا 12 درجه سانتی گراد کاهش یابد محیط خزانه باید همیشه نور وتغذیه کافی داشته باشد مقدار بذر برای انواع زودرس وپاییزه 2 تا 8 گرم در یک متر مربع و هر 10 گرم بذر مرغوبی برای 1000 عدد نشای کلم کافی است درجه خلوص بذر کلمها 96 درصد وحداقل قوه نامید 75 درصد است طرز کاشت در محل اصلی به صورت ردیفی انجام می گیرد وفاصله ی کاشت نسبت به انواع پررشد وکم رشد وکلمهای مختلف فرق می کند. مدت زمان کاشت نشاء در زمین اصلی نابرداشت محصول وبستگی به انواع کلم ها متفاوت می باشد.

پیدایش قبل از موقع گل دهنده:

بعضی اوقات مشاهده می شود که تعداد زیادی از کلم ها قبل از اینکه رشد رویشی خود را کامل نمایند ساقه گل دهنده درآنها ظاهر شده وتولید بذر می کنند علت این امر بسیار است ولی مهمترین آن قرار گرفتن گیاه در دمای پایین در هنگام پرورش نشاء در خزانه ها است معهذا عوامل دیگری از جمله تغییرات سریع دما در دوره رویش گیاه اصلی، بذر پاشی قبل از موعد در خزانه، خاک نا مناسب، عوامل ژنتیکی، استفاده از بذر نامرغوب، توقف رشد گیاه در خزانه وتوقف رشد گیاه در زمین اصلی، باعث ظهور ساقه گل دهنده قبل از رشد کامل رویشی می شوند. این امر در انواع کلم ها زودرس، نیمه رس ودیررس نیز صدق می کند.

عملیات داشت:

وجین وسله شکنی برای مبارزه با علفهای هرز وتهویه خاک انجام می گیرد آبیاری درمناطق خشک ودادن کود ****** در زراعت کلم ضروری است . آبیاری به موقع را نباید از نظر دوره داشت زیر آبیاری پس از یک دوره طولانی باعث ترکیدن پیچ کلم می شود. در طی دوره رشد ونمو این کیاه علاوه بر وجین آبیاری ، از آنجایی که در موقع پیدایش گل ، آفتاب رنگ سفید آن راتیره ویا متمایل به زرد می کند. لذا باید کلم گل را از تابش مستقیم ونور خورشید حفظ کرد این عمل را سفید کردن کلم گل می نامند ویا بستن انتهای برگها به خوبی عمل می شود که گل گیاه  بین برگها ودور از تابش مستقیم آفتاب قرار گیرد. عمل داشت در چندین مرحله انجام می گیرد ومعمولاً بین 2 تا 3 بار درهفته است میزان عملکرد شبیه کلم پیچ است کلمهای تابستانه وپاییزه را می توان دردمای صفردرجه سانتی گراد ورطوبت نسبی 90 درصد بین 4 تا 8 هفته انبار کرد اختلالات فیزیولوژیک بسیاری می تواند کیفیت محصول را تامیزان زیادی کاهش دهد این اختلالات عبارتند از:

- جدا شدن گلهای خوراکی از همدیگر و یا به وجود آمدن تعدادی برگ در مجموعه خوراکی . این دو عارفه زمانی به وقوع می پیوندد که دمای محیط بالا باشد . ( اواخر تابستان )

- زرد شدن ( کارانوتوئید ) و بنفش شدن ( آنتوسیانین ) کلم گل بستگی به ارقام مختلف متفاوت است و به علت عدم پوشش کافی قسمت خوراکی و در معرض قرار گرفتن آن به نور ایجاد می شود .

- تشکیل گلهای وراکی کوچک که بر اثر اختلالاتی در رشد و نمو برگها حاصل می شود . این عارضه زمانی به وجود می آید که از نشانه های بزرگ استفاده می شود . برای مواردی مثل سله بستن ، ثشکی خاک و یا کمبود مواد غذایی بااعث این عارضه می گردد .

- قهوه ای شدن پس از برداشت محصول که برای اثر تابش اشعه ماورای بنفش روی آن ایجاد می شود . از این نظر نباید پس از برداشت محصول آنها را در مزرعه و بدون پوشش نگهداری کرد . زیرا یک تابش 2 الی 3 ساعته می تواند موجب خسارت اخیر گردد و کنترل علفهای هرز در تولید بروکلی مهم است . کشت این گیاه کم عمق و سطحی است و باید مراقب بود تا هنگام نتقال به سیستم ریشه ای صدمه وارد نیاورد . ) کلم گل یک گیاه آبدار و شاداب با رشد سریع است که به رطوبت یکنواخت خاک نیاز دارد . اگر بارندگی کافی نبود آبیاری الزامی است .

آفات و بیماری ها :

شته ها یکی از آفات مهم ) کلم گل هستند زیرا در داخل جوانه های متراکم جای می گیرند و از برگهای جوان شیره تغذیه می کنند . کرم گل نیز در  مشکل بزرگی مخصوصا در فصل کلشت زود هنگام است . حشره تخم ها را در سطح ذخیره می کند و کرم حشره از ریشه تغذیه می کند و گیاه از مواد غذایی و آب بی بهره          می ماند . رگه های قهوه ای در بخش تحتانی ساقه نشانه این آفت است .

پوسیدگی سیاه یک بیملری باکتریایی بوده و باعث ایجاد مناطق نکروز در گیاه           می شوند .

- ( plasodiphorabrassica) Clabroot  این بیماری در خاکهای اسیدی و          دماهای بالا بسیار فعال است که سلول را تحریک به تقسیم و بزرگ شدن                 می نماید .

دکمه ای شدن نیز یک اختلال فیزیولوژیکی است که به دلیل کم شدن حرارت است . این وضعیت قبل از شکل گیری مجموعه های گل  صورت می گیرد و باعث کوجکی آنها می شود گیاه برای تولید گل نیاز به سرما دارد . با کمبود مواد غذایی نیز ساقه گل پوک می شود .

برداشت و نگهداری :

 برداشت کلم گل تا اندازه با بروکلی متفاوت است . در ) کلم گل فقط گل انتهایی بوته قبل از باز شدن غنچه ها برداشت می شود ، در صورتی که در بروکلی پس از انکه گل انتهایی وسط بوته برداشت شد ، از بغل برگهایی که در اطراف ساقه قرار دارند . گلهای ثانویه ظاهر شده و شروع به مو می کند که آنها را نیز با مقداری دمگل قطع کرده و چند عدد از آنها را با هم دسته نموده و برای فروش بازار می فرستند . شرایط نگهداری آن بدین ترتیب است :

در دمای اتاق (18 تا 20 درجه ) فقط برای مدت 3 روز قابل نگهداری است . در صورتی که در دمای 5/0 درجه سانتیگراد و در مجاورت 90 درصد رطوبت نسبی به مدت 3 هفته می توان آن را نگهداری کرد

 

منابع :

پیوست ، غلامی ، 1325 –

سبزیکاری / تألیف غلامعلی پیوست . – [ویراست 2 ] – رشت ، 1384 .

487 ص . : مصور ( رنگی ) ، جدول ، نمودار .

ISBN 964 – 8525- 10 – 2

 

/ 0 نظر / 111 بازدید