همیشه بهار

کشور های تولید کننده همیشه بهار

این گیاه در کشورهای آلمان، استرالیا، چک، اتریش، سوئیس، مجارستان و اخیرا در مصر و سوریه به عنوان گیاهی دارویی کشت می شود(امید بیگی،1384). در کشورهای مدیترانه ای مانند بالکان، همچنین شرق اروپا، شمال آمریکا و مقدار کمی در آلمان کشت می شود. کشورهای صادر کننده شامل مصر، لهستان و مجارستان هستند( صالحی سورمقی،1385 ). کشورهای اصلی عرضه کننده شامل اسپانیا، پرتقال، الجزائر، تونس، یوگسلاوی، مجارستان، بلغارستان، سوریه و مصر هستند ( صمصام شریعت،1382 ).

 

6-1 خاستگاه و پراکنش همیشه بهار

همیشه بهار بومی نواحی مرکزی، شرقی و جنوبی اروپاست. گیاه همیشه بهار از قرن دوازدهم در باغهای اروپا کشت می شد و کاربرد آن در فرهنگ عامه به همان قدمت می رسد( صالحی سورمقی،1385 ). اعتقاد بر این است که از مصر منشا گرفته است، اما اکنون در تمام دنیا توزیع گسترده ای دارد. ارقام گوناگونی از این گونه وجود دارند که هر کدام از لحاظ شکل و رنگ متفاوت می باشند (شالز، 1998 ).

بومی اروپای مرکزی و مدیترانه می باشد. این گیاه در موقعیت های آفتابی آمریکای شمالی و اروپا به سادگی رشد می کند(ادوارد و همکاران، 1999). گل همیشه بهار بومی جنوب اروپاست و در سایر نقاط عالم نیز می روید. در مناطق غربی ایران و همچنین در هرزویل در راه بین قزوین و رشت به طور خودرو دیده می شود (میر حیدر، 1382 ). موطن اصلی این گیاه در حوزه دریای مدیترانه، خاورمیانه و اروپای مرکزی بوده و از آنجا به سایر نواحی دیگر انتقال یافته است. پراکندگی آن به صورتی است که امروزه به حد وفور در مراکش و نواحی مختلف آسیا می روید. در ایران مخصوصا در نواحی غربی به طور فراوان می روید( صمصام شریعت،1382 ). نوع خودروی آن در مزارع متروکه، چمنزارها، کنار راهها و گودالها می روید(صمصام شریعت،1382

 

 

). گل همیشه بهار در نواحی غربی و جنوب غربی ایران  می روید و در نقاط دیگر پرورش داده می شود(رجحان،1381 ).  

 

7-1 رده بندی و مشخصات گیاهشناسی

گیاه همیشه بهار گیاهی است از خانواده کاسنی(Asteracea)، با نام علمی
(Calendula officinalis  ). گیاهی بوته ای است و اسامی دیگر آن، همیشه بهار باغی ،همیشه بار، آذرگون، زبیده و قرمهان می باشد(صمصام شریعت، 1383 ). در فارسی به آن همیشه بهار و به هندی زر گل گویند و به انگلیسی به آنPot marigold  گفته می شود( میر حیدر، 1382 ). هدف از کشت این گیاه، تولید دارو و مواد موثره موجود در گل ها و مخصوصا در گلبرگها می باشد( مارتین، 1999 ). گیاهی یکساله با ساقه ای متشکل از شاخه های زیاد که با کرک نرمی پوشیده شده است. ارتفاع آن به 45 تا 75 سانتیمتر می رسد. برگها، ساده، بیضوی و خمیده و پشت و روی برگ کرکدار است.  کاپیتولهای آن بزرگ و به قطر 3 تا 5 سانتیمتر است. گل های وسط کاپیتول لوله ای است که دور تا دور آن چندین ردیف، گل زبانه ای قرار گرفته، گل هایش زرد مایل به نارنجی است( فلاحتگر،1381 ). ریشه این گیاه مخروطی شکل است و به طور مستقیم در خاک فرو می رود. از قسمت تحتانی ساقه، شاخه های فراوان و کوتاهی منشعب می شوند. برگها بلند، باریک ، کم و بیش کرکدار و فاقد دندانه بوده، به طور متناوب روی شاخه قرار گرفته اند. رنگ آنها سبز روشن است . گلچه های زبانه ای روی محور های دایره ای متحد المرکز که تعداد آنها 4 تا 8 یا بیشتر است ، قرار می گیرند. رنگ گل ها زرد یا نارنجی است. میوه فندقه، قهوه ای رنگ و سطح آن ناصاف است. وزن هزار دانه ،8 تا 12 گرم است(امید بیگی،1384). در صورتیکه فضای کافی داشته باشد، سرعت رشد نسبتا سریعی دارد. ساقه ها زاویه دار بوده و با موهای کوچکی پوشیده شده اند. برگهای پایین گیاه پارویی و پهن و برگهای بالاتر کوچکتر می باشند( مارتین، 2005 ). گل ها اکثرا صبح ها باز و عصرها بسته می شوند( صالحی سورمقی،

 

 

 

1385 ). گل های آن به شکل طبق منفرد در انتهای شاخه گل دهنده ظاهر می شوند. تکثیر آن از طریق کاشت بذر در بهار انجام می شود( میر حیدر، 1382 ).

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

                                   شکل یک: قسمتهای مختلف گیاه همیشه بهار

 

 

 

 

8-1 مواد موثره

گل همیشه بهار حاوی مقادیر کم اسانس روغنی فرار ، ساپونین ، رزین، ماده ای تلخ، اسیدهای آلی، ماده ای به نام کالندولین، صمغ، مواد لعابی، آلبومین و یک ماده رنگی در گلبرگهای خشک و اینولین(در ریشه)، اسید سالیسیلیک، اسید لوریک، اسید پالمیتیک و کلسترول می باشد( فلاحتگر،1381 ). گل ها حاوی 2. تا 4. درصد اسانس بوده که اجزاء مهم آن، شامل منتون، ایزومنتون، گاما ترپینن، آلفامورولن و کاریوفیلن می باشند. ترکیبات دیگر همیشه بهار شامل گلوکوزیدهای اولئانولیک اسید، موسیلاژ، توکوفرول، کاروتنوئیدها، تری ترپنوئیدها، فلاونوئیدهای گلوکوزیدی، کاروتنها، گزانتوفیلها، تاننها، پلی ساکاریدها، و الکلهای تری ترپنی از جمله آلفا و بتا آمیرین، تاراگزاسترول و کالندولادیول هستند(صالحی سورمقی، 1385 ). در گیاه همیشه بهار وجود سالسیلیک اسید، یک ماده تلخ به نام کالندولین، اسانس، چند ساپونین و کاروتن مشخص شده است. شکوفه های تازه کاملا باز شده آن، سانس روغنی فرار دارند که شامل مواد آزولئوژنیک سسکی ترپن می باشد. در گل های آن یک ماده بی شکل، عامل تلخ به نام کالندولین، یک ماده بی طعم شبیه باسورین و کمی اسانس وجود دارد و به علاوه اولانولیک اسید، یک ماده صمغی، یک استرول، کلسترول، اسیدهای لوریک، اسید پالمیتیک ،اسید استئاریک، اسید پنتا دیلیک، اسید میرسیک، مواد فارادیول و ارفیدیول دارا می باشد و ریشه آن محتوی ایندولین می باشد. ماده فعال گیاه همیشه بهار، ساپونین است( میر حیدر،1382 ). بسیاری از محصولات دارویی تهیه شده از این گیاه، توسط عصاره گیری اتانولی گل های تازه و قسمتهای هوایی تولید می شود. ترکیبات موجود در گل های همیشه بهار شامل فلاونوئیدها، مانند فلاونول و فلاونول گلایکوزیت، شامل ایزوکورسیترین، نارسیسین، نئولیس پروسید و روتین، روغن فرار ( 2. باسکویی ترپن) به عنوان اجزاء اصلی و نیز محتوی منتول، ایزومنتول، کاریوفیلن، تریپنوئیدها مانند ساپونین ها ، اولئانولیک اسید به عنوان یک آگلیکن و مواد دیگری مانند استرول ها موجود به صورت الکلهای آزاد، استرها و گلیکوسیدها، کومارینهایی مانند اسکوپولتین، آمبلی فرون و آئسکولتین، کاروتنوئیدها و پلی ساکاریدها می باشد (ادوارد و همکاران، 1999). مهمترین مواد موثره این گیاه را فلاونوئید های

 

محلول در آب ( 4/.تا 1/. درصد وزن گل خشک ) تشکیل می دهند. از مواد دیگر می توان از کارتنوئیدها (3./. درصد وزن خشک گل)، که در آب و چربی محلولند، اسانس(2/.تا1/. درصد وزن خشک گل)، مواد موسیلاژی محلول در آب و ویتامین ای نام برد. تحقیقات اخیر نشان داده که بذر های همیشه بهار حاوی روغن می باشد. چنانچه این روغن تحت فشار سرد استخراج گردد، تاثیر ضد تورم خواهد داشت  (امید بیگی،1384 ). گل همیشه بهار حاوی رزین، ماده ای تلخ ، اسیدهای آلی، صمغ، مواد لعابی، آلبومین و یک ماده رنگی ( در گلبرگهای خشک )، اینولین (در ریشه) و کلسترول می باشد( فلاحتگر،1382 ). ترکیبات کاروتنوئیدی گیاه همیشه بهار مدت زیادی نیست که مورد تحقیق قرار گرفته است، کاروتنوئیدها به عنوان پیش ماده تولید ویتامین A و رتینوئیدها در زندگی انسانها و حیوانات نقش عمده ای دارند. به علاوه، این ترکیبات به عنوان آنتی اکسیدان، بالا برنده ایمنی، بازدارنده جهش،پیش سازهای رنگدانه در پستانداران و تشکیل دهنده غیر فتوشیمیایی شناخته می شوند(باکو و دلی ،2002 ). روغن همیشه بهار برخی مواقع با محصولات دیگر حاصل از این گیاه اشتباه گرفته می شود. اگرچه روغن همیشه بهار به عنوان یک روغن دم کردنی یا خیساندنی شناخته می شود که مواد  گیاهی برای تولید آن در روغن جوشانده شده و سپس مواد گیاهی خارج شده و روغن دارای برخی مواد گیاهی بر جای می ماند. روغن ماساژ همیشه بهار تاثیرات نرم کنندگی و معالج زیادی دارد که از آن گزینه مناسبی در تولید کرمهای ترکیبی می سازد. این روغن برای کمک به بهبودی پوستهای خشن، ملتهب و خارش دار و بهبود اگزما و خارشهای پوستی مفید است و نیز در درمان رگهای واریسی و عنکبوتی مفید می باشد (سولوم و هرب، 2007 ). چنانچه این روغن تحت فشار سرد استخراج گردد، تاثیر ضد تورم خواهد داشت( دوک، 1982 ). یکی از محققان اظهار می دارد که گل های همیشه بهار همچنین دارای کلسترول، استرول و استر اسید لانوریک می باشند(فولدسی، 1982 ). در برخی کشورها مانند نیوزیلند توجهات خاصی به کشت همیشه بهار و استفاده از دانه آن مبذول داشته شده است. زیرا بذور این گیاه محتوی 5 تا 20 درصد روغن می باشند( آنجلین و همکاران،1997 ، کرومک و اسمیت، 1998 )که این روغن تا 60 درصد کالندیک اسید داراست( آنجلین و همکاران، 1997، کرومک و اسمیت، 1998 ). این روغن بذر محتوی مشابه با روغن چرب(

 

تانگ) دارد. همچنین می توان از آن در نقاشی، ایجاد پوشش و صنایع آرایشی استفاده نمود( مارتین ، 1999 ). گیاه همیشه بهار سالهاست به عنوان یک گیاه زینتی باغی کشت می شود و مصارف زیادی دارد.  روغن های ضروری و رنگدانه هایی که از گل ها استخراج می شوند،  پس از فرآوری در محصولات دارویی متفاوت به فروش می رسند. ساختار شیمیایی کالندیک اسید موجود در روغن بذر، آن را برای استفاده در تولید محصولات صنعتی مناسب ساخته است (کتی، 1999 ).

 

9-1 استفاده دارویی

همیشه بهار به عنوان معرق، تصفیه کننده خون، پایین آورنده قند خون و ضدالتهاب پوستی مصرف سنتی دارد(امین، 1384 ). تنتور و عصاره گل آن به طور موضعی برای تسریع درمان زخم و کاهش تورم استفاده می شود. مصرف خوراکی تنتور و عصاره آن نیز برای پایین آوردن تب،  درمان قاعدگی دردناک و درمان سرطان موثر می باشد. گلبرگ های خشک گیاه همیشه بهار مانند زعفران، به عنوان ادویه استفاده می شوند. همچنین گاهی این گیاه را با زعفران مخلوط کرده و به صورت تقلبی به فروش می رسانند. بوی تند گل همیشه بهار، حشره کش موثری است و اغلب به منظور راندن حشرات، بر روی سبزیجات پاشیده می شود(صالحی سورمقی، 1385 ). طبع آن سرد و خشک است. گل همیشه بهار دارای خواص قابض، قاعده آور، ضد تشنج، نیرو دهنده، مسهل صفرا، ضد عفونی کننده، مقوی، خواب آور، ادرارآور، رقیق کننده خون، ضد انگل و رفع استفراغ می باشد. در موارد کم خونی، اختلالات کبدی، گریپ، اوریون، آبله مرغان، سرخک، اولسر معده، یرقان، مبتلایان به امراض عصبی، رفع جوش های غرور جوانی، بیماری های جلدی، زخم ها و جراحات سرمازدگی اثرات مفید دارد. در استعمال خارجی به صورت تیزان یا تنتور، یک قاشق غذاخوری در یک فنجان روی زخمها مالیده می شود. به صورت کمپرس برای رگهای واریسی و از دم کرده آن محلول چشمی برای چشمهای متورم و ملتهب استفاده می شود. دم کرده 30 گرم گل همیشه بهار در آب به شکل تیزان برای پایین آورن کلسترول خون، کم کردن فشار

 

خون به دلیل اتساع عروق سطحی، رفع التهاب و زخم معده و ناراحتی های دستگاه گوارش موثر می باشد. مهمترین خاصیت گل همیشه بهار جلوگیری از تجزیه خون سرطانی و اعضاء سرطانی که قابل جراحی نباشند است. دم کرده آن همچنین برای رفع اختلالات کبدی مفید بوده، اثر قاطعی روی کبد و ترشحات صفراوی دارد. لوسیون حاصل از گلبرگهای همیشه بهار پوست تاول زده را ترمیم و تقویت می کند. در مصارف خارجی برای رفع  سوختگیها، ضرب دیدگی، بریدگی ها و دانه های جلدی، کورک، زگیل، سرمازدگی و اگزما و اختلالات عصبی صورت از این گیاه پمادی می سازند. لوسیون و پماد آن در رفع چین و چروک پوست صورت موثر است. برای درمان بیماریهای سردرد،  قرمزی چشم و تب هم استفاده می شود(فلاحتگر،1381 ).  امروزه این گیاه در داروهای هومیوپاتیک ثبت شده کاربرد دارد(حاجی آخوندی ،1381 ). نوع پرپر و پرتقالی آن از نظر دارویی ارجحیت دارد، چرا که حاوی مقدار زیادی مواد موثره است. در صنعت تولید لوازم آرایشی در بسیاری از موارد از این گیاه برای نرم کردن پوست و مصارف موضعی استفاده می کنند. از رنگ نارنجی تند این گیاه برای بهبود بخشیدن حالت ظاهری دیگر مواد دارویی استفاده می شود(زمان،1382 ). همیشه بهار از دارو های بسیار موثر در موارد خونروی شدید از بواسیر(استوارت) بوده،  برای جلوگیری از خونریزی از لثه مفید می باشد. همیشه بهار قابض است و برای تنگ کردن عروق و سریعا بند آوردن خون بسیار موثر است. تنتور گل همیشه بهار را برای التیام زخمها مانند مرهم روی زخم می گذارند، مانع التهاب و چرکین شدن آن می شود. خوردن شیره تازه برگ گیاه به مقدار 2-1 قاشق متوسط برای رفع قی و التیام زخمهای داخلی مفید است. خوردن پخته یا سوپ گل همیشه بهار، دارویی معمول بوده، بطوری که آمریکایی ها این گیاه را Pot herb  می گویند. در فرانسه مرسوم است برای کاهش تب و عرق کردن به عنوان آرام بخش موثر از دم کرده آن استفاده می کنند(میر حیدر ،1382 ). گل های رنگارنگ همیشه بهار موجب شادابی و نشاط انسان می گردند. بعضی از ترکیبات آن مانند رزین ها خاصیت ضد قارچی،  ضد باکتری و ضد ویروس دارند. علاوه بر این، گیاه برای درمان تاولهای پای اطفال گهواره ای و تسکین سوزش نوک پستان که از شیر دادن به کودک زخم شده است، بسیار مفید است ( زارع زاده،1382 ). همیشه بهار به صورت کرم برای رفع هر مشکلی که به التهاب ناشی از خشکی

 

 

 

 

 پوست مربوط می شود به کار می رود( حاجی آخوندی،1381). همیشه بهار دارای اثر خواب آور، ضد تشنج، دفع انگل، رقیق کننده خون، مقوی اعصاب معده، کیسه صفرا و نیروی جنسی می باشد( کیانی،1381 ). یک فرآورده تولید شده از عصاره گل همیشه بهار، با غلظت 5 درصد به همراه آدانتوئین به طور چشمگیر در تحریک تولید پوست در جراحی ها موثر بوده است. از طرفی پژوهشگران دریافته اند که پماد همیشه بهار، متابولیسم تولید گلیکوپروتئین، نوکلئو پروتئین و کلاژن را در محل مورد نظر زیاد می کند. مصرف خوراکی عصاره گل همیشه بهار، دارای خاصیت ضد باکتری، ضد ویروس، ضد اسپاسم، ضد گاستریت، ضد اسپاسمهای روده ای- معده ای و تحریک ایمنی بدن است. عصاره آبی گل همیشه بهار، بر روی استافیلوکوک اورئوس، تاثیر خوبی دارد و دارای خاصیت مقوی رحم می باشد. آزمایش های کاربرد عصاره همیشه بهار، در حیوانات آزمایشگاهی، کاهش چربی خون، اثرات ضد تومور و ضد سایتوتوکسیک را نشان داده است. از همیشه بهار در طب عوام، به عنوان ضد اسپاسم، ضد کرم و ادرار آور استفاده به عمل می آورند(صالحی سورمقی، 1385 ). به طور سنتی همیشه بهار برای کاهش آماس و التهاب استفاده می شده است و نیز برای درمان و  شفای زخم و به عنوان یک گند زدا و ضد عفونی کننده به کار می رود.  در مصرف داخلی برای درمان زخمهای درونی و آماس و التهاب مفید است. چای استریل آن برای درمان ورم ملتحمه به کار می رود(کتی، 1999).

 

10-1 اثرات آلرژی زا و تاثیرات جانبی

کرم کالندولا و مواد حاصل از همیشه بهار، هیچ گونه تاثیر جانبی آلرژی زا را نشان نداده اند. اگرچه در تحقیقاتی، اثبات شده است که مصرف مقادیر زیاد کالندولا، مانند یک مسکن عمل کرده و فشار خون را پایین می آورد. به این دلیل مصرف همیشه بهار همراه با داروهای مسکن یا کاهنده فشار خون توصیه نمی شود(پاتریک و کومار،2005 ). مصرف این گیاه ممکن است به طور بسیار نادر ایجاد حساسیت نماید (صالحی سورمقی، 1385 ). به طور خوراکی در زنان

 

حامله و شیرده بهتر است مصرف نشود، ولی مصرف موضعی محصولات همیشه بهار در این شرایط بلامانع است. (صالحی سورمقی، 1385 ). 13 نوع ساپونین از همیشه بهار و دو گیاه دیگر جدا سازی شده و تعیین شده اند. فعالیتهای جهش زایی و ضد جهش زایی این محصولات با استفاده از یک روش تلقیح مایع اصلاح شده ارزیابی سالمونل و میکروزومی مورد تحقیق قرار گرفته و هیچ کدام از ساپونین ها تاثیر سمی و جهش زایی را در مقادیر آزمایشی نشان ندادند(الیاس، 1990 ). تاثیرات جانبی زیادی در استفاده از همیشه بهار گزارش نشده است. برخی ممکن است با مصرف آن احساس خارش پوست پیدا کنند و باید برای اطمینان از حساسیت زایی مورد تحقیق قرار گیرند. در حال حاضر برهمکنش شناخته شده ای از همیشه بهار و داروهای دیگر شناخته نشده است( ادوارد و همکاران، 1999 ). در صورت آلرژی به امبروسیا(Ambrosia) از این گیاه استفاده نشود، زیرا این دو گیاه از یک خانواده می باشند. تماس متناوب و بیش از حد آن با پوست می تواند سبب افزایش حساسیت شود. این گیاه نباید با همیشه بهار فرانسوی و همیشه بهار آمریکایی اشتباه گرفته شود، زیرا این گیاهان در دفع حشرات استفاد ه می شوند، اما ارزش دارویی ندارند (پاتریک، 2005 ). تمام محصولات گیاهی پتانسیل آلودگی با دیگر محصولات گیاهی را مانند علف کشها، آفت کشها، فلزات سنگین و داروهای گیاهی دارا هستند. علاوه بر این، واکنشهای آلرژیک می تواند برای هر محصول طبیعی در افراد حساس مشاهده شود. واکنشهای آلرژیک به همیشه بهار ممکن اما کمیاب است. چنین واکنشهایی برای تمامی افراد خانواده کاسنی ممکن است( ادوارد و همکاران ، 1999 ). آزمایشهای انجام شده در حیوانات افزایش زمان خواب را در حیواناتی که به آنها همیشه بهار و داروهای مسکن داده شده بود گزارش داده اند، بنابر این برخی گیاه شناسان در استفاده درونی از همیشه بهار توسط بیمارانی که مسکن مصرف می کنند تذکر داده اند. تحقیقی در زمینه ارزیابی این برهمکنش های پتانسیل در انسان انجام نگرفته است(خوزه، 2005 ).  

 

 

 

 

11-1 استفاده خوراکی

قسمت مورد استفاده، گل های لوله ای و زبانه ای بدون برگه های گریبان یا کلیه سرشاخه های گلدار و به ندرت تمام گیاه گلدار می باشد.  گاهی برگهای کاپیتول های آن را هنگامی که کاملا باز شده اند  گرد می آورند و در سایه در حرارتی کمتر از 35 درجه سانتی گراد خشک می کنند (فلاحتگر،1381 ). گل ها و یا گلبرگ ها بیشترین استفاده را دارند که به طور تازه یا خشک استفاده می شوند، اما در برخی موارد از برگهای آن نیز استفاده می شود( ادوارد و همکاران، 1999 ).

 

12-1 استفاده­های دیگر

مواد رنگی استخراج شده از گل همیشه بهار در رنگ کردن مواد غذایی و همچنین در رنگ کردن بعضی از انواع چربیها استفاده می شود( امید بیگی، 1384 ). از اسانس همیشه بهار در عطر سازی، و از رنگ زرد آن ( کاروتنوئیدها) در صنایع آرایشی به عنوان رنگ کننده، استفاده صنعتی به عمل می آید(صالحی سورمقی، 1385 ). در صنایع آرایشی، از گل های این گیاه برای شستشوی موها و خارج نمودن هایلایت و در حمام گیاهی به منظور لطافت پوست و نیز به صورت کمپرس برای لکه های پوستی استفاده می گردد. همراه با بابونه و سنفیتون برای ایجاد لطافت و تیمار انواع پوستها استفاده می گردد. برای استحمام و یا تیمار صورت و محلولهای صورت مفید می باشد ( بلومنتال، 1998). از روغن همیشه بهار محصولات زیادی تولید می شود که در نقاشی و تولید روغن تانگ به کار می رود(بامورتی، 2006 ).

 

13-1 اثر عوامل خاکی بر همیشه بهار

اگرچه این گیاه در خاک های فقیر از نظر مواد غذایی نیز گل های زیبایی تولید می کند ، ولی در این شرایط حداقل ماده موثره را دارا خواهد بود. بافت خاک هایی که در آنها همیشه بهار کشت

 

می شود، باید طوری باشد که عمل تهویه به آسانی انجام گیرد( خاکهای سنگین رسی مناسب نیست). سطح زمین باید  کاملا صاف باشد، زیرا پستی و بلندی سبب آب ایستایی می شود که برای رویش گیاه خطر ناک است. Ph خاک برای همیشه بهار ، بین 5/4 تا 2/8 مناسب است(امید بیگی،1376). خاک سبک، به خوبی قابل گرم شدن و مرطوب برای این گیاه مطلوب است(دوک، 1982 ). همیشه بهار یک خاک غنی و دارای زهکشی مطلوب را دوست دارد، اما در مقابل خاک های متوسط تا نسبتا فقیر مقاومت خوبی دارد. بهبود کیفیت خاک می تواند سبب تولید گیاهان سالم تر و گل های بهتر شود، بنابراین می توان مقادیر زیادی کمپوست به خاک اضافه نمود. در دوره های خشک می توان هفته ای یک یا دو بار به این گیاه آب داد. برای مبارزه با علف های هرز می توان در اطراف این گیاه از مالچ استفاده نمود (کتی،1999 ). جهت بررسی تاثیر شرایط استرس شوری بلند مدت بر برخی از خصوصیات فیزیولوژیک همیشه بهار ، غلظت های 0و50و100 mM  ، NaCl مورد تحقیق قرار گرفتند . شوری بر روی اغلب خصوصیات مورد نظر تاثیر گذاشت . شوری زیاد باعث کاهش خصوصیات رشدی ، پراکسیداسیون چربی و تجمع پراکسید هیدروژن شد . در استرس شدید شوری ، کاهش در کل گلوتاتیون و افزایش در کل اسکوربات (ASA+AHA)مشاهده شد، که این موارد با افزایش گلوتاتیون رداکتاز همراه بود و فعالیت اسکوربات پراکسیداز در برگها مشاهده شد.به علاوه ، شوری باعث کاهش میزان سوپر اکسید دیسموتاز و فعالیت کمتر پرکسیداز شد(آمیکو و خاوری نژاد،2004 ).

 

14-1 نیازهای غذایی و توصیه­های کودی

نیاز به استفاده از کودها بستگی به وضعیت خاک از لحاظ عناصر غذایی و نیز تاریخچه گیاهان قبلی کشت شده در مزرعه دارد. آزمایش هایی که پاسخ همیشه بهار را به مقادیر مختلف نیتروژن مقایسه می کنند، پیشنهاد دادند که بیوماس گیاهی به تمام مقادیر نیتروژن پاسخ می دهد، اما نکته مهم اینجاست که این پاسخ لزوما در جهت افزایش تولید بذر نیست. با توجه به اینکه جذب

 

 

 

 عناصر غذایی در بذر زیاد نیست استفاده اندک از کودهای غیر آلی یا آلی کافی است( شالز، 1998).

 

15-1 اثر نیتروژن

یکی از عناصر اصلی مورد نیاز گیاه نیتروژن است. اغلب ترکیبات آلی در گیاهان حاوی نیتروژن هستند که از میان آنها اسیدهای آمینه، اسیدهای نوکلئیک، بیشتر آنزیم ها و ترکیبات انتقال انرژی مثل آدنوزین دی فسفات و آدنوزین تری فسفات را می توان نام برد. اگر گیاه برای تولید این مواد نیتروژن در دسترس نداشته باشد ، نمی تواند به زندگی ادامه دهد. نیتروژن در گیاهان به صورت نیترات یا آمونیوم جذب می شود. در گیاه، نیترات نیز به آمونیوم تبدیل شده و با ترکیبات کربنی درون گیاه ادغام شده و گلوتامیک اسید را می سازد که آن هم به نوبه خود به بیست اسید آمینه مختلف تبدیل می شود که از آنها پروتئینها ساخته می شوند. وقتی کمبود نیتروژن وجود داشته باشد،  کربوهیدرات در سلولهای گیاهای ساخته و انباشته شده و باعث ضخیم تر شدن دیواره ها می شود. زمانی که نیتروژن به اندازه کافی باشد و شرایط برای رشد مناسب باشد، با کربوهیدرات های درون گیاه ترکیب شده و پروتئین ساخته می شود و به این ترتیب کربوهیدرات کمتری در اندام های رویشی انباشته می شود و در نتیجه پروتوپلاست بیشتری ساخته می شود و گیاه آبدارتر می شود که این مساله برای گیاهانی نظیر غلات اثر سوء داشته و ممکن است باعث ورس آنها شود. همچنین گیاهان آبدار حساسیت بیشتری به آفات و بیماری ها دارند ( تیسدل و نلسون، 1370 ، سالار دینی، 1362 ، تامپسون ، 1982 ). نیتروژن زیاد برای همیشه بهار مناسب نیست، زیرا سبب تحریک رشد رویشی و کاهش رشد زایشی آن ودر نتیجه کاهش تعداد گل ها می شود (امید بیگی، 1376 ).

 

 

 

 

 

16-1 تاریخ و فواصل کاشت

تاریخ کاشت با توجه به وجود پدیده های اقلیمی مانند تغییرات دما، رطوبت و.... در هر منطقه متفاوت بوده، برای حصول حداکثر عملکرد، بهترین تاریخ کاشت باید مورد توجه قرار گیرد. اواخر زمستان ( نیمه دوم اسفند)، زمان مناسبی برای کاشت همیشه بهار است. بذر ها در ردیف هایی به فاصله 40 تا 50 سانتیمتر کشت می شوند. عمق بذر همیشه بهار در موقع کشت، باید 2 تا 3 سانتی متر باشد(امید بیگی، 1374). 

 

17-1 زمان برداشت محصول

 برداشت این گیاه معمولا از اوایل خرداد تا شهریور ادامه دارد، ولی بهترین زمان برداشت در مرداد ماه می باشد( صمصام شریعت،1382 ).

 

 

18-1 نیازهای اکولوژیک

 از آنجا که منشا این گیاه نواحی گرم مدیترانه است، در طول رشد به گرما و همچنین تابش نور نیاز دارد. همیشه بهار به خوبی قادر است خشکی را تحمل کند. بذر ها در دمای 8 تا 10 درجه سانتی گراد پس از 4 تا 5 روز جوانه می زنند. کشت این گیاه در مناطقی که میانگین درجه حرارت در ماه خرداد 17 تا 18 درجه سانتی گراد و در ماههای تیر و مرداد حدود 20 درجه سانتی گراد باشد، موفقیت آمیز خواهد بود. همیشه بهار درجه حرارت های پایین را به خوبی تحمل می کند. حتی برای مدت محدودی قادر به تحمل درجه حرارتهای زیر صفر است(امید بیگی، 1382). دوره رویشی این گیاه طولانی(بین 200 تا 210روز) است. چنانچه هوا در فصل پاییز خیلی سرد شود و درجه حرارت به زیر صفر برسد، گیاه قادر به ادامه رویش نخواهد بود.

 

 

بذرها 5 تا 6 سال قوه رویشی مناسبی دارند. همیشه بهار رشد و نمو سریعی دارد، به طوری که 40 تا 50 روز پس از سبز شدن بذر، گیاهان به گل می نشینند. اگر گل ها بلافاصله پس از باز شدن چیده شوند، جوانه های زایشی جدید به وجود می آورند. در ایران اولین گل ها اواخر بهار ( اوایل خرداد ) ظاهر می شوند و تا اواخر پاییز ، قبل از بروز سرما همچنان روی گیاه مشاهده می شوند(امید بیگی، 1384). زمان گل دادن آن خرداد تا شهریور ماه است( فلاحتگر،1381 ). این گیاه می تواند در جنوب انگلیس به صورت دو ساله کشت شود، به این دلیل تصور می شود که به زمستان مقاوم است(ادوارد و همکاران، 1999). همیشه بهار با آب و  هوای اروپایی سازگاری دارد، اگر چه به نظر می رسد بومی مدیترانه می باشد. در حال حاضر در مزارع میزان بذری معادل 1000 تا 1500 کیلوگرم در هکتار از این گیاه حاصل می شود، اما با بهبود سیستم های تولید و انتخاب واریته های مناسب این میزان می تواند به دو برابر برسد. به همین دلیل همیشه بهار برای کشاورزان اروپایی و در تولید گیاهان روغنی بسیار جذاب است(کتی، 1999).

 

19-1 تناوب کاشت

 پس از برداشت همیشه بهار، می توان هر نوع گیاهی را کشت نمود. همیشه بهار را نباید با فاصله زمانی کمتر از دو سال در همان زمین کاشت(امید بیگی، 1376).

20-1 آماده سازی خاک

در فصل پاییز زمین را شخم عمقی زده ، پس از افزودن کودهای شیمیایی مورد نیاز، آنها را با دیسک به عمق15 تا 20 سانتیمتری زمین فرو می کنند و اواخر زمستان زمین را تسطیح می نمایند. عمل تسطیح باید به خوبی صورت گیرد، به طوری که زمین فاقد هر گونه پستی وبلندی باشد تا سبب آب ایستایی ( غرقابی) نشود(امید بیگی ، 1384 ). آماده سازی بستر کاشت بذر تاثیر معنی داری  بر عملکرد همیشه بهار دارد. بهتر است بقایای گیاهان زراعی قبلی توسط انجام شخم، قبل از زراعت دوم جهت آماده  سازی بستر بذر با خاک مخلوط شود. اگر مشکل علف های هرز وجود دارد، یا مقادیر زیاد بقایای گیاهی از گیاهان قبلی باقی مانده است، باید آنها را با استفاده از

 

 

علف کشهایی مانند گلایفوزیت از بین برد. یک بستر بذر نرم اما یکنواخت برای کشت موفق همیشه بهار مورد نیاز است. این مورد با انجام شخم زود هنگام انجام پذیر است. بدین وسیله می توان به یخبندان اجازه داد که در شکستن کلوخه ها کمک کند و سپس قبل از کاشت برای شخم کم عمق از تجهیزات مربوطه استفاده نمود. در صورتی که رطوبت باقی مانده خاک زیاد باشد و یا احتمال فشردگی وجود داشته باشد عملیات زراعی باید به حداقل برسد( بلومنتال، 1998 ).

 

21-1 روش کاشت

کاشت وتکثیر همیشه بهار به وسیله بذر صورت می گیرد. گیاهان را در زمان مناسب به صورت ردیفی در زمین اصلی کشت می کنند. به منظور تسریع و هماهنگی در رویش بذر، آبیاری زمین پس از کاشت ضرورت دارد(امید بیگی، 1384). با آن همه فراوانی و پراکندگی که این گیاه در بعضی نواحی دارد، به پرورش آن غالبا به عنوان گیاه زینتی توجه می شود. تکثیر همیشه بهار در زمینهای قابل نفوذ و نسبتا مرطوب که کود کافی، بویژه کودهای نیتروژنی و فسفر دار داشته باشند به وسیله کاشتن میوه( دانه) صورت می گیرد. برای تکثیر گیاه ابتدا دانه ها را درگلخانه که گرمای مناسبی داشته باشد، می کارند. سپس گیاه جوان حاصل را درامتداد خطوطی با فاصله 80 سانتیمتر به نحوی نشا می کنند که هر گیاه از دیگری حداقل 40 تا 45 سانتی متر فاصله داشته باشد. با استفاده از روش گلخانه، قبل از فروردین تا اوایل اردیبهشت، می توان گیاه جوان حاصل را به زمین اصلی انتقال داد. لذا با این عمل حدود یک ماه، زمان بهره برداری جلو می افتد. یعنی در واقع کاپیتولهای گیاه زودتر از موعد معین به بازار عرضه می گردند. بدون استفاده از گلخانه نیز می توان عمل تکثیر را انجام داد. به این نحو که دانه ها را در شیارهایی به عمق 3 سانتیمتر کاشته و رعایت کرد که در هر 40 سانتی متر فاصله، 2 تا 3 دانه کاشه شود. روی دانه ها را نیز باید به علت مجاور بودن با هوا که اغلب ممکن است سرد و نا مساعد باشد از یک قشر نازک خاک مناسب پوشانید . با این روش پس از اینکه دانه ها به گیاهان جوان تبدیل گردیدند، فواصل آنها را

 

 

به میزان مناسب رسانده و بوته های اضافی را خارج و یا به محل دیگر که قبلا آماده شده است انتقال می دهند. پس از برداشت محصول آنها را یا به طور طبیعی در سایه و یا در اتاقهای مخصوص که هوای گرم جریان داشته باشد و یا در خشک کن با حرارت 35 تا 40 درجه سانتی گراد خشک می نمایند و پس از خشک شدن، آنها را در بسته های کنفی 20 تا 30 کیلوگرمی بسته بندی و به بازار عرضه می نمایند ( صمصام شریعت، 1382 ).

 

22-1 مراقبت و نگهداری

پس از رویش، زمانی که گیاهان 3 تا 5 برگی شدند، چنانچه در طول ردیفها تراکم زیادی داشته باشند،  باید آنها را طوری تنک کرد که فاصله دو بوته از هم به 5 تا 8 سانتی متر برسد. چون دوره رویشی همیشه بهار طولانی است( از فروردین تا قبل از سرد شدن هوا)، باید علفهای هرز را در طول رویش گیاهان یک تا دو بار وجین کرد. برای مبارزه با علفهای هرز همچنین می توان از علف کشهای مناسب استفاده نمود. قبل از کاشت بذر می توان از علف کش ماوران( به مقدار سه کیلوگرم در هکتار) به صورت محلول پاشی استفاده نمود. در مرحله ساقه دهی نیز می توان از علف کش دوآل به مقدار سه کیلوگرم در هکتار استفاده نمود. اوایل تابستان( تیر- مرداد)، چنانچه برگهای قسمتهای پایینی گیاه زرد و گل های کوچکی نیز تشکیل شدند، گیاهان را باید از فاصله 15 سانتیمتری برید. سپس همزمان با آبیاری، 30 تا 40 کیلوگرم در هکتار نیتروژن به خاک اضافه نمود. برگردان کردن خاک بین ردیفها، سبب تسریع در رشد گیاهان می شود. در این حالت گلدهی پس از 2 تا 3 هفته شروع می شود و تا قبل از بروز سرما همچنان ادامه می یابد. ممکن است گیاهان از اوایل تابستان به وسیله برخی عوامل بیماریزای قارچی نظیر سفیدک آلوده شوند. برای مبارزه با آن می توان از قارچ کشهای سولفوره استفاده کرد. قارچ لکه برگی از بیماریهایی است که همیشه بهار را تهدید می کند. در این بیماری ، ابتدا لکه های سبز روشنی در سطح برگهای آلوده ظاهر می شوند، سپس این لکه ها سفید رنگ و بعد قهوه ای شده ودر نهایت برگها می ریزند. برای مبارزه با آن می توان از قارچ کش زینب استفاده نمود( داک ، 1982 ). برخی

 

 

آفات در طول رویش همیشه بهار خسارتهای زیادی به بار می آورند. از آفات مهم این گیاه ، می توان از شب پره برگخوار جالیز و صیفی نام برد. رعایت فاصله کشت، وجین علفهای هرز و مبارزه شیمیایی با لاروهای سن

/ 1 نظر / 78 بازدید
صارمی

سلام اطلاعات بسیار خوبی در خصوص همیشه بهار جمع آوری شده ولی حیف که منابع در آخر مطلب نیامده است آقای مهندس پیرگزی از مطلبتون خیلی استفاده کردم.دارم پایان نامه مینویسم لطفا اگر موارد دیگری هم در مورد همیشه بهار دارید برام بفرستید متشکرم - صارمی