آبیاری تحت فشار

آبیاری بارانی

آبیاری بارانی روشی است که در آن آب آبیاری را با سرعتی مساوی و یا کمتر از نفوذپذیری خاک به صورت باران بر سطح زمین پخش می کنیم.مجموعه  وسایل و لوله هایی که این آب را از منبع آبیتا دهانه آبپاش منتقل می کند شبکه آبیاری نامیده می شود.

آبیاری بارانی به خاطر مزایای قابل توجه آن از اهمیت به سزایی برخوردار است و در کشور ما به دلیل کمبود آب آبیاری و رشد بی رویه جمعیت و تقاضای روز افزون مواد غذایی این اهمیت نمود بیشتری خواهد داشت. طراحی صحیح آبیاری این امکان را می دهد که راندمان کار را بالا برده و تلفات آبیاری را به حداقل برسانیم.

موارد استفاده از آبیاری بارانی

وقتی صحبت از این می شود که آبیاری بارانی کجا و چه زمانی می تواند بیشترین سودمندی را داشته باشد، موضوع توزیع یکنواخت آب در درجه اول اهمیت قرار می گیرد. سیستم آبیاری که بتواند با کمترین هزینه،آب مورد نیاز زمین را به طور یکنواخت توزیع کند، بهترین روش قلمداد می شود. استفاده از سیستم آبیاری بارانی در وضعیتهای زیر مطلوب خواهد بود:

  • خاک بیش از حد متخلخل است و با آبیاری سطحی توزیع یکنواختی به وجود نخواهد آمد.
  • عمق خاک حاصلخیز کم بوده و نمی توان تسطیح لازم برای آبیاری سطحی به وجود آورد.
  • شیب زمین زراعی تند و خاک به سادگی قابل فرسایش باشد.

مزایای آبیاری بارانی

1. صرفه جویی در مصرف آب آبیاری و امکان آبیاری کم و مکرر.

2. عدم نیاز به تسطیح در زمینهای دارای پستی و بلندی

3. کاهش هزینه کارگر آبیار نسبت به روشهای سطحی

4. در عملیات زراعی (بخصوص عملیات مکانیزه) تداخل و یا مانعی ایجاد نمی کند.

5. اندازه گیری آب و کنترل آن راحت تر صورت می گیرد.

6. دما و رطوبت گیاه را می توان کنترل کرد.

7. محافظت از گیاه در مقابل یخبندان ناشی از سرمای زودرس

8. امکان کاربرد انواع کودها، آفت کشها و اصلاح کننده های خاک، به شکلی سریع، اقتصادی، آسان و موثر همراه با آب آبیاری

9. در روزهای گرم می توان با آبیاری محیط گیاه را خنک کرد.

  1. به علت دارا بودن اکسیژن محلول در آب آبیاری برای گیاه مفیدتر است.

معایب آبیاری بارانی

1. هزینه زیاد.

2. زیاد بودن مقدار تبخیر در حین پاشش

3. کم شدن درجه حرارت هوای محیط در موقع تبخیر و کند شدن رشد گیاه.

4. مشکل شدن عمل لقاح در موقع آبیاری

5. کم شدن مرغوبیت محصول در موقع رسیدن دانهچ

6. عدم یکنواختی توزیع آب در مناطق بادخیز.

تشکیلات یک شبکه آبیاری بارانی

سیستم آبیاری بارانی به شکل متنوعی مورد استفاده قرار می گیرد. دلیل آن هم تنوع گسترده وضع خاک و محصولات است که باید کار آبپاش مناسب آن باشد.

اجزای اصلی سیستم آبیاری بارانی

1- منبع آب: در اینجا نیز مانند آبیاری ثقلی می توان از آب چاه عمیق نیمه عمیق رودخانه، قنات، چشمه، استخر،دریاچه و ....... استفاده کرد. لازم به دقت است که کیفیت آب در مقایسه با آبیاری ثقلی باید بالاتر باشد.

2- منبع تامین فشار: برای آنکه آب به صورت قطرات ریز و یکنواخت در یک شعاع مناسب در اطراف آبپاش پخش شود، لازم است که آب از محل منبع تا آخرین نقطه خروجی از آبپاش، تحت فشار قرار داشته باشد. بدین منظور از پمپ برجهای آب و استخرهایی که در ارتفاعات ساخته شده اند استفاده می شود.

3- شبکه لوله ها شامل لوله های  اصلی و لوله های جانبی

الف- لوله های اصلی:لوله اصلی آب را از پمپ به لوله های جانبی می رساند. در برخی موارد لوله اصلی ثابت است و در مزرعه روی زمین و یا اغلب زیر زمین قرار می گیرد و در برخی موارد قابل حمل است. جنس این لوله ها معمولا از فولاد گالوانیزه- سیمان آزبست، آلومینیوم سبک یا پلاستیک است.

ب- لوله های جانبی: لوله های جانبی آب را از لوله اصلی به آبپاشها می رساند این لوله می تواند قابل حمل یا ثابت باشد و جنس آن مشابه لوله اصلی است، ولی معمولا کوچکتر است.

4-آبپاشها: آبپاشها آخرین بخش یک شبکه آبیاری  بارانی و در زمره مهمترین قسمتهای آن است.آبپاشها دارای انواع مختلفی هستند که دو نوع آبپاش اصلی که در کشاورزی مورد استفاده قرار میگرند عبارتند از: آبپاش چرخشی و لوله روزنه دار.

آبپاش چرخشی رایجترین نوع است. در بعضی سیستمها از تعداد زیادی آبپاش کوچک که با هم کار می کنند، استفاده می شود(شکل 12-9). در بقیه سیستمها تنها از یک آبپاش بزرگ یا کانن استفاده می شود(شکل 13-9). نوع دیگری از آبپاش نیز در چمن کاریها مورد استفاده قرار می گیرد.(شکل 14-9)

5-ضائم: به منظور استفاده از شبکه آبیاری بارانی برای کودپاشی، سم پاشی و مبارزه با یخ زدگی وسایل و ضمائمی به شبکه اضافه می شود که از آن جمله می توان از تانک کود، تانک سم و دستگاه های الکتریکی هشداردهنده در درجه حرارت معین نام برد. همچنین در شبکه لوله ها ضمائمی به کار می رود از قبیل:

کوپلر: لوله های اصلی و جانبی به وسیله کوپلرهای (متصل کننده ها) مخصوصی به یکدیگر وصل می شوند، به طوری که می توان سریع و راحت آنها را وصل و جدا کرد.

شیر فلکه: شیر فلکه جریان آب و فشار را در لوله های اصلی و جانبی کنترل می کند

صافی: اگر آب تمیز نباشد به احتمال زیاد نازل(سوراخ) آبپاش مسدود می شود. برای جلوگیری از انسداد نازل در محل مکش پمپ و نقاط مختلف سیستم لوله کشی صافی می گذارند.

پایه آبپاش: پایه آبپاش لوله باریکی است که آبپاش را به لوله جانبی وصا می کند.

تجهیزات مخصوص لوله کشی:

این تجهیزات عبارتند از: زانویی-تبدیل سه راهی- درپوش......

سیستم های آبیاری بارانی

انواع مختلفی دارندکه می توان آنها را در سه نوع کلی دسته بندی کرد.

سیستم های با جابه جایی متناوب:

در این نوع سیستم ها معمولا لوله های فرعی متحرک بوده و بعد از هر آبیاری به محل جدید خود منتقل شده و شروع به آبیاری می کند. این جابه جایی لوله های فرعی، ممکن است توسط کارگر انجام گرفته  و یا با نیروی مکانیکی جابه جا شود.

سیستم با جابه جایی (حرکت) مداوم:

در این سیستم لوله های فرعی به طور مداوم در حرکت هستند. یک نوع از این سیستم سنترپیوت است که در آن لوله فرعی در یک نقطه مرکزی ثابت بوده و انتهای دیگر آن با حرکت دورانی مساحت دایره ای را به شعاع طول لوله فرعی آبیاری کند.

یک نوع دیگر از این سیستم سیستم کانن متحرک است که در آن یک آبپاش بزرگ بر روی ارابه ای متحرک نصب شده و ضمن حرکت عمل آبیاری را انجام می دهد. یک نوع از این سیستم را شیلنگ پیچ (گان) می نامند.

سیستم ثابت (بدون جابه جایی): در این سیستم به اندازه کافی لوله های فرعی وجود دارند و لذا احتیاجی به جابه جایی لوله ها برای تمام یک دوره آبیاری نیست. بنابراین برای آبیاری یک مزرعه با این سیستم فقط باید سیستم را به کار انداخت.

 

/ 0 نظر / 13 بازدید