تهیه خزانه و تولید نشاء گوجه فرنگی

در نتیجه در ایران هم سطح قابل توجهی به کشت این محصول اختصاص می یابد و همچنین میزان ضایعات و محصولات با کیفیت پائین بسیار بالا است. در حالیکه به جهت مستعد بودن شرایط جغرافیایی، وجود امکانات بالقوه ی توسعه ی کشت و صنعت می توان با اتخاذ مدیریت علمی کاربردی باعث افزایش عملکرد و کاهش ضایعات شد و در نتیجه گامهای اساسی در جهت افزایش تولید، عرضه مناسب و توسعه صادرات برداشت

مبدا و تاریخچه:

 این گیاه بومی ارتفاعات آمریکای جنوبی است که به صورت خودرو و آلبالویی شکل در آن نقاط می رویید. به عقیده Rick  and Holle قسمت شرقی ارتفاعات آند در آمریکای جنوبی مرکز ثانویه گوجه فرنگی به حساب می آید. این گیاه بعداً توسط سرخ پوستان به آمریکای مرکزی و مکزیک برده شد و در آنجا اقدام به کشت و پرورش و در بعضی مواقع نیز اقدامات اولیه اصلاح نژاد در آن صورت گرفت. مهاجرین اسپانیایی که به این نقاط وارد می شدند توانستند بذر این گیاه با خود به اسپانیا برده و به سایر نقاط اروپا توسعه دهند. سالهای زیادی این گیاه به صورت زینتی در اروپا کشت می شد و تا حدود سال 1820 میلادی در اروپا تنها برای گیاه شناسان و داروسازان جالب توجه بود گوجه فرنگی نخست در اواسط قرن هجده به صورت سبزی کشت شد. معهذا کشت آن با تردید انجام گرفت و همانند سایر گیاهان سمی دیگر خانواده Solanaceae به تدریج کشت آن رونق گرفت.

همچنین نام توماتو[1] از کلمه «تومات» گرفته شده از زبان «ناهوا» در مکزیک می باشد. گیاه فروشی به نام ماتیاس دی-لوبل به علت عدم شناخت این محصول آن را با سیب عشق[2]اشتباه گرفته و اظهار داشت که این سیب توسط ایتالیایی ها مانند هندوانه خورده می شود، اما بوی بسیار بد آنها این احتمال را می دهد که آنها براتی سلامت انسان غیر مفید و حتی مضر نیز باشد. و این تنفر قرنها ادامه داشت، البته از این گفتار مشخص می شود که در ایتالیا مصرف داشته است، اما انتشار و شیوع آن به عنوان میوه خوراکی از اواسط قرن هجده ام میلادی شروع می شود و پس از جنگ جهانی اول اهمیت غذایی آن مشخص و به سرعت در سراسر دنیا منتشر شد. و چنان جایگاهی به دست می آورد که در سال 1880 برای اولین بار در انگلستان در گلخانه پرورش داده شد و هم اکنون بیش از 60 درصد گلخانه های دنیا به کاشت این محصول اختصاص یافته اند.

در ایران کاشت و مصرف گوجه فرنگی سابقه زیادی ندارد و تقریباً حدود 150 سال پیش توسط انگلیسی ها در مناطقی از ایران، به خصوص در جنوب کشور شروع به کاشت گردید، به طوری که امروزه نیز هنوز در استان های جنوبی کشور آنرا به نام «توماته[3]» می شناسند سپس این محصول گسترش وسیعی یافت، و چنان جایگاهی در فرهنگ غذایی مردم ایران یافت که تقریباً جزو جدا نشدنی غذاهای مصرفی روزانه شده است.

 

  گیاهشناسی:

گوجه فرنگی گیاهی است از خانواده باد مجانیان (تیره سیب زمینی) Solanaceae که عمده مصرف آن مربوط به گونه ی Lycopersicon  esculentumمی باشد که به انگلیسیTomato، به ایتالیاییTomate، به فرانسه Tomate و به عربی طماطم نامیده می شود. در این خانواده گیاهان فراوانی در حدود 2500 گونه جای دارد که در نواحی گرم کره ی زمین، خصوصاً آمریکای مرکزی و جنوبی و یا در نواحی معتدل پراکنده اند. غالباً این گیاهان علفی یکساله یا پایا و به ندرت بالا رونده یا دارای ازای کاملاً چوبی یا درخت مانند هستند. برگی های آنها متناوب، بدون گوشوارک[1] ساده یا لوبدار، یا مرکب از برگچه های مساوی است.

تیره سیب زمینی دارای گل های نر و ماده یا بندرت شامل یکی از اجزاء گل(پرچم یا مادگی)، منفرد یا مجتمع به صورت گرزن های دوسویه و یا به وضع درهم می باشد. اجزاء گل آنها پنج تایی ولی در بین آنها انواعی با پرچم های کمتر نیز دیده می شوند. مادگی آنها اصولاً دو برچه ای و محتوی تخمکهای فراوان است، در برخی از این گیاهان کاسه گل در طی دوران نمو میوه به صورتی در می آید که آن را مانند غشاء نازک و قرمز رنگ فقط در انتها کمی باز فرا می گیرد، جام گل در انواع مختلف گیاهان به صورت قیفی شکل، استکانی و یا دارای ظاهری چرخ مانند است. با آنکه در غالب این گیاهان تخمدان دارای بیش از 2 خانه نیست، معهذا در بعضی از آنها مانند داتوره ها حفره تخمدان در اثر بوجود آمدن جدارهای داخلی به چهار خانه تبدیل می شود. در بعضی از آنها مانند گوجه فرنگی تخمدان دارای بیش از ده خانه است. میوه به صورت های مختلف سته یا پوشینه و حاوی دانه های آلبومن دار می باشد. اعضاء گیاهان این تیره دارای ویژگیهای ذیل هستند:

·  عده زیادی از آنها دارای آبکش حول مغزی و یا دستجات متفرق آبکش در داخل منطقه چوبند.

·  در اعضاء مختلف ای گیاهان، بلورهای اکسالات کلسیم به صورت کامل یا به شکل ذراتی با سطح صاف و عاری از هرگونه تزئینات مشاهده می شود.

·        وجود فیبر در ناحیه دایره محیطه

·        فقدان هر گونه بافت ترشحی داخلی

عده ای از گیاهان این تیره به علت دارا بودن مواد سمی اثر کشنده دارند. بعضی از آنها مانند سیب زمینی، گوجه فرنگی و بادنجان دارای قسمت های خوراکی هستند، در بین آنها نمونه های دارویی فراوان، با ارزش درمانی بالا یافت می شود که تعداد زیادی از آنها در ایران به حالت وحشی می رویند.

خانواده بادنجانسانان به دو زیر خانواده سولانوئیده و ستروئیده تقسیم می شوند و این تقسیم بندی بر اساس نمو جنین است در سولانوئیده جنین حلقه ای در اندازه های کم و بیش هم شکل هستند. در ستروئیده جنین(رویان) به شکل صاف و یا کمی خم قرار دارد، همچنین از نظر سیتوژنتیک پایه کروموزومی سولانوئیده X=12 می باشد در حالی که در گونه های ستروئیده به ندرت پایه کروموزومی X=12 پیدا می شود و همه ی گونه های جنس Lycopersicon از زیر خانواده ی سولانوئیده با فرمول پایه ی ژنی 2x=2n=24 است.

این زیر خانواده به چندین قبیله تقسیم می شود. و گوجه فرنگی متعلق به بزرگترین قبیله در این خانواده یعنی بادنجانیان می باشد. این قبیله شامل 18 جنس است. و گوجه فرنگی به جنس Lycopersicon متعلق می باشد. در ضمن در گونه های Lycopersicon، دو زیر جنس جداگانه در پایه برابر از نظر مرفولوژیکی پیدا شده است:

1.اریوپرسیکن: دارای گیاهان چند ساله، معمولاً دگر گرده افشان و اکثراً دارای میوه های سبز رنگ و همچنین گیاهان مقاوم به خشکی و شوری هستند که در اصلاح از آنها استفاده می شود.

2.یولیکوپرسیکن: گیاهان یکساله خودگشن و دارای میوه ای رنگی می باشند. و می توان از آنها Lycopersicon  esculentum(گوجه فرنگی خوراکی) Lycopersicon  Pimpinellifoliumرا نام برد.

(شایان ذکر است که رنگ میوه اختلاف اساسی بین زیر جنس نمی باشد و مساله ای نسبی است.)

  

وضعیت  گیاهشناسی در Lycopersicon  esculentum

گوجه فرنگی خوراکی گیاهی است خود گشن با گل های نر و ماده و دارای گل آذین خوشه ساده می باشد. گل ها دارای اجزای پنج تایی است، اما اکثر ارقام تجارتی و مصرفی اجزای گل شش تایی یا بیشتر هستند. پرچم ها دارای بساکی کشیده و بلند و متصل به هم که تخمدان را در وسط خود جای داده است. میوه معمولاً دارای دو تا چهار حجره و نوع میوه سته است.

گوجه فرنگی خوراکی  دارای چندین رقم گیاهشناسی است. که اهم آنها عبارتند از:

1.گوجه فرنگی برگ پهنL. escu. Var. Grandifolium(bailey)

2. گوجه فرنگی معمولیL. escu. Var. Commune(bailey)

3.گوجه فرنگی گیلاسیL. escu. Var. Cerasiform(A.Grey)

4. گوجه فرنگی گلابی شکلL. escu. Var. Pyriform(Alef)

5.گوجه فرنگی ایستادهL. escu. Var. Validum(bailey)

از خصوصیات گوجه فرنگی می توان سنتز بعضی مواد شیمیایی از جمله لیکوپن و توماتین را نام برد. ماده لیکوپن که بیشتر در گونه Esculentum و Cheesmanii یافت می شود رنگ اصلی میوه را تشکیل می دهد.

ماده دیگر شیمیایی توماتین می باشد، این ماده آنتی بیوتیکی و سمی است و در تمام اندام گیاه ساخته می شود و بر علیه قلرچ فوزاریوم عمل می کند. از خصوصیات این ماده این است که به محض مواجه شدن با گاز اتیلن شکسته شده و از بین می رود و به همین دلیل در میوه های رسیده دیده نمی شود و همچنین در حرارت های بالا 60-50 درجه سانتیگراد شکسته شده و از بین می رود.

 

#
/ 1 نظر / 139 بازدید
ستایش

سلام میشه لطف کنید برا جملاتی که نوشتید منبع ذکر کنید